Nổi bật

Vũ điệu của mưa

Leo vừa ngủ thì trời cũng ào ào đổ mưa..
Một ngày có chút thời gian khi con ngủ, để ra trước hiên ngắm đàn cá bơi.
Tiếng mưa ào ào mà thuần khiết, giọt mưa rơi không ngớt mà lại làm nên những vệt loang dịu dàng..
Những tưởng cá sẽ hoảng hốt mà trốn đi, nào ngờ càng bơi lội tung tăng
Chỉ có người này là lặng đi trong tươi mới, mát lạnh cả đất trời

18+ Dương vật stress..

Đa phần chúng ta nhìn vào âm đạo ướt át và một dương vật có khả năng cương cứng để kết luận sự nhạy cảm tình dục của một ai đó. Cũng như nhìn một âm đạo khô hạn và dương vật mềm xìu để buồn bã kết luận về trạng thái/ khả năng tình dục của một người.

Thực tế, đó vẫn là cảm quan sơ sài.

Ngoài bệnh lý sinh học nào đó, thì các trạng thái của dương vật/ âm đạo phụ thuộc rất nhiều đến trạng thái tâm lý của một người. Dĩ nhiên có lẽ ai cũng biết khi hưng phấn thì dương vật cương cứng, và âm đạo sẽ ướt át cởi mở. Nhưng có mấy ai biết ngay cả trạng thái hưng phấn vốn dĩ cũng rất đa dạng, và càng ít người biết học và nhận ra vấn đề nội tại của mình từ chính những trạng thái hưng phấn. Càng ít hơn nữa người hiểu được rằng có những dạng hưng phấn tình dục thực chất đến từ stress.

Một người đàn ông luôn trong trạng thái chịu áp lực, tức là tâm lý thường bị kích động do tức giận hoặc thiếu kiên nhẫn, thất vọng, mất mát, thiếu thốn, muốn phải bằng mọi cách để thể hiện bản lĩnh của mình trong công việc, cuộc sống, tình cảm, tiền bạc, danh vọng..v.v. nếu không để ý thì chính người đó cũng sẽ không nhận ra rằng bản thân năng lượng kích động đó hình thành sự thúc giục cần “xả ra”, và thường hình thức xả dễ dàng và nhanh khoan khoái nhất là qua hoạt động tình dục, thủ dâm, xuất tinh. Đây thuần chất là một thói quen lâu ngày hình thành từ cơ chế dồn nén, ức chế và xả lũ. Không có gì là xấu hay tốt trong đó, đơn giản là một cơ chế. Thế nhưng nó là vấn đề khi một người không ý thức được nguồn gốc của cơn hưng phấn/ thôi thúc tình dục đến từ những ức chế nội tâm này. Thứ nhất, người đó sẽ không lý giải được tại sao tình dục không mang lại sự thoả mãn sâu sắc lâu dài như lẽ ra nó có thể làm được, thứ hai, người đó hình thành một thói quen xả lũ và tưởng nhầm đó là nhu cầu tình dục của mình cao và cần được thoả mãn nếu không phải từ người đàn bà này thì phải là từ người đàn bà khác.

Đa phần vấn đề sẽ xuất hiện khi người này nhận ra mình đang luôn nghiện tình dục hoặc nghiện kích thích để hỗ trợ xả, hoặc kết quả ái ân giữa người đó và bạn tình trở nên hết sức nông cạn và không thấy thoả mãn chút nào. Đã có những người đàn ông tâm sự rằng họ luôn có thôi thúc tình dục nhưng khi làm tình với bất cứ ai họ cũng đều cảm thấy trống rỗng vô nghĩa và không thoả mãn. Không thoả mãn ở đây không phải là trạng thái phê pha quá muốn thêm nữa mà không được, mà là trải nghiệm tình dục vô cùng vô vị nhạt nhẽo trong khi cơn thôi thúc dục tính thì vẫn cứ ở đó. Tôi có một anh bạn tâm sự rằng mỗi lần anh yêu bất cứ cô gái nào, thì chỉ hân hoan làm tình đúng 1 tháng đầu tiên, sau đó anh ta thà thủ dâm còn hơn động vào người cô gái ấy. Anh ta đổi hết cô này tới cô kia và kết cục đều như nhau, những người con gái khóc lóc tủi thân, còn anh ta thì thấy việc xả lũ bằng cách thủ dâm nó nhanh gọn nhẹ và đúng việc hơn phải kết nối và dành thời gian vuốt ve giao lưu với một cô gái. Điều này thực ra cũng là lựa chọn của mỗi người, không có đúng hay sai, nhưng vấn đề là chính anh không hiểu được tại sao mình lại như thế, và luôn tìm cách đổ tại cho cô gái kia, kết quả là hai người sẽ chia tay, anh sẽ tìm cô khác, và vấn đề lặp lại.

Một trạng thái hưng phấn khác, không đến từ các áp lực cuộc sống hàng ngày, mà có thể chính là áp lực, ham muốn tột độ về tình dục, thuần tuý sinh lý. Thôi thì cứ tưởng tượng về một điệu nhảy khiêu vũ với hai cách tiếp cận khác nhau, 1 là người khiêu vũ thả lỏng và hoà mình vào lời ca tiếng nhạc, chuyển động của cơ thể, và bạn nhảy.., so với một người ở trạng thái hưng phấn tột độ dùng điệu nhảy để khoe cơ bắp, bắp chân thật khoẻ, bắp tay thật khoẻ, toàn thân thật khoẻ, mọi thứ được vận dụng để thực hiện điệu nhảy đầy lao lực, như thể không còn có ngày mai. Hẳn bạn nhận ra rằng dùng cơ bắp như một trong những phương tiện để nhảy múa rất khác với việc nhảy múa chỉ để khoe tối đa cơ bắp. Cơn hưng phấn tình dục khi mà dương vật cương cứng như đá, có thể nổ tung, cùng sức khoẻ và năng lượng ngùn ngụt mà người đàn ông dồn mọi sức lực vào để thi triển võ công … thực ra cũng là một dạng áp lực, dưới sự điều khiển cộng hưởng của stress và năng lượng dục.

Mình lại lấy một ví dụ khác để người đọc có thể hình dung dễ hơn, khi một người được giao một nhiệm vụ và người đó lập tức cảm thấy hưng phấn, chí khí ngút trời, tập trung cao độ… chúng ta thường tưởng lầm đó chính là ĐỘNG LỰC LÀM VIỆC, là một thứ gì đó rất tích cực, nên bỏ qua cái gốc của nó chính là áp lực/ stress. Một người có thể áp lực mà thấy vô cùng hưng phấn ví dụ để thể hiện tài năng của mình, hoặc để làm một nhiệm vụ cứu được rất nhiều người.. Một lần nữa, không có đúng hay sai, nhưng sẽ là vấn đề khi ta không ý thức được nguồn gốc của cơn hưng phấn này từ đâu. Nhiều người phát hiện ra mình rất dễ nổi cáu và sẵn sàng “tiêu diệt” ai cản đường nhân danh đam mê công việc, có người phát hiện ra rằng mỗi khi tập trung để xử lý công việc dù rất nhỏ, người này trở nên vô cùng hung hãn và cay nghiệt với mọi người xung quanh, người khác lại thấy rằng cứ khi nào ý chí nổi lên là y như rằng làm sai làm hỏng dù rất tập trung. Tại sao lại như thế? Vì nguồn gốc của cơn đam mê, hưng phấn này vẫn là một dạng áp lực “cần có được điều a,b,c”. Mà áp lực dễ thương này khi không được ta ý thức, rất dễ thành ông chủ giật dây và khiến ta điêu đứng, mất bình tĩnh, thiếu bao quát, thiếu sự nhẫn nại. Ngược lại, ý thức được nó, khéo sử dụng nó, thì lại làm cuộc sống đầy thi vị, tràn ngập sinh lực, mà vẫn không có áp lực nào.

Vậy thì một dương vật cũng có thể là công cụ của áp lực và stress, dưới tên gọi “đam mê” hay “mãnh liệt”. (À viết tới đây mới nhớ ‘Dục tốc bất đạt”, mình không hiểu các cụ nói thế nghĩa gì đâu, nhưng “tốc” ở đây mà theo kiểu gấp gáp áp lực thì không “đạt” rồi. Đạt và không đạt lại cũng vô cùng lắm, dù cố gắng để trung lập nhưng qua nhiều bài viết hi vọng mình sẽ giải thích được về cái “đạt” của dục trong trải nghiệm của mình.)

Chỉ cần bạn để ý thôi, cũng đừng ép bản thân phải không stress, vậy càng stress hơn đó. Đừng vội tìm cách giải quyết vấn đề. Cứ để ý thấy biết trạng thái của mình, bạn sẽ hiểu mình và dương vật của mình hơn 😀 Từ từ, khoai sẽ nhừ.

————

Các nội dung dự định viết tiếp:

  • Dương vật vô cảm
  • Âm đạo stress
  • Âm đạo vô cảm
  • Cực khoái đến từ stress
  • Cực khoái đến từ thư giãn
  • Dục thế nào là “đạt?” – dựa trên nguyên lý về chân khí

Nhưng cũng không biết lúc nào có hứng để viết. Các bạn có thể comment đặt câu hỏi hoặc gửi email riêng.

(Mình sẽ không tiếp các bình luận mang tính hơn thua hoặc cần chứng minh chứng tỏ, mình xin sẵn sàng thua hết và sai hết.)

18+ Vô thủ

Con người có xu hướng lãng mạn hóa một điều gì đó

Điều này khiến người ta bị đắm chìm và coi đó là lý tưởng.

Ví dụ như: cực khoái thả lỏng – cực khoái co quắp

Hay, tình yêu thăng hoa – tình yêu nhạt nhẽo

Hay Niết Bàn – Sinh Tử

v.v.

Khi chúng ta cho phép, đón nhận mọi trạng thái khác biệt, lúc co quắp, lúc thả lỏng, lúc vô niệm, khi đầy suy nghĩ.. mà không bị tìm cầu theo đuổi bám chặt vào một lý tưởng nào, thì lúc đó mới thật là độc lập tự do hạnh phúc, mới thật là ung dung trước mọi đổi thay.

Bạn lần đầu nghe về cực khoái thả lỏng, và dễ là bạn tò mò, có thể cũng mong muốn được trải nghiệm, thậm chí, phải làm mọi cách để có được nó. Vậy thì bạn sẽ sớm là nạn nhân của nó. Trải nghiệm tình dục của bạn có thể sẽ thăng hoa, hoặc xuống dốc.. vì bạn tình cờ hay cố ý thao túng mọi thứ và không chịu để cho nó được như nó là.

Đến Niết Bàn còn phải vô thủ, không nắm giữ, nữa là trạng thái này kia.

Có nhiều trải nghiệm mà không nói dối, không tà dâm, không phạm sai lầm hại người, hại mình.. là điều tuyệt vời. Điều này ai cũng phải học, phải phạm, rồi tự thấy cái gì xứng đáng hơn, cái gì bền vững tự tại hơn.

Khi ta nhốt tự do và hạnh phúc vào một chiếc hộp, rằng nó phải như này (cực khoái, niết bàn, thả lỏng..v.v) thì lúc đó cái hộp tự nó đã chính là giới hạn, hạnh phúc và tự do nào trong những giới hạn như thế?

Vậy thì thái độ như thế nào với những “thứ hay ho”? Hãy coi đó là vui thôi, đừng coi nó là tiêu chuẩn sống. Cái gì cũng được, thế nào cũng được, trong sự tỉnh táo thừa nhận, biết đúng biết sai nhưng không chấp nhặt.

Trong một cuộc sống lứa đôi cũng như vậy, nếu cứ khăng khăng “phải như này” thì dễ bị thất vọng lắm. Mỗi người tự biết mình, tự xem lại mình, tránh đừng hại mình, hại người thôi.

Vậy thì bạn có nắm trong tay bất cứ tuyệt chiêu nào, mà lại lệ thuộc nó, thì bạn là công cụ của nó. Bạn không tự do khỏi nó.

Cho nên, dù có tài năng hay tuyệt kỹ đến đâu, cũng đừng vin vào đó để mong được một cái gì. Hãy coi đó là gia vị cuộc sống.

Mọi thứ đến và đi thay đổi liên tục, sự thăng hoa chăn gối cũng vậy, đừng bắt nó cứ phải lên cao tít, cũng đừng trầm tư sợ hãi khi thấy nó xuống dốc hoặc đi ngang. Kệ nó, cười vào mặt nó, bạn sẽ thấy nhẹ bẫng và nhu nhuyễn, đời vui cực.

Trong tình dục, đàn ông thường thích vui vẻ,

đàn bà thường ưa sâu sắc. Cả vui vẻ và sâu sắc đều rất tuyệt, cớ gì cứ bám vào 1 vế mà thôi? Ai giỏi cái gì hãy phát huy, đừng triệt tiêu mà hãy cộng hưởng nhau, thế là có 2 trong 1 phải không?

Đừng là con rối cho bất cứ lý tưởng nào.

18+

Anh đã làm cô ấy lên đỉnh như thế nào? Làm cho em xem?

Anh đã ôm cô ấy như thế này

Rồi đưa vào thật nhẹ nhàng như thế này, giống như cách em đã dạy anh…

Mmmm.. anh giỏi thế.., đúng rồi.. cô ấy thật may mắn..

Rồi anh dừng lại một lúc lâu để chờ cô ấy mở và thư giãn ..

Đúng vậy..

Rồi anh đưa vào sâu thêm nữa.. rất nhẹ và từ tốn..

Ôii… anh.. tuyệt.. thế…

Rồi anh thật nhẹ, chạm dần vào cổ tử cung của cổ..

Mmmmm

Lúc này toàn bộ cơ thể cô ấy đã giật tung không kiểm soát được rồi.. Và cô ấy bắt đầu hét lên muốn anh chơi cô ấy thật mạnh..

Mmmm.. và anh làm gì..?

Anh bảo không. Anh tiến sâu thêm, và một cách chậm rãi, anh chạm và giữ ở nơi sâu thẳm tận cùng của cô ấy, không cử động, như em đã dạy anh

Em run bần bật lên rồi này .. anh làm mọi thứ rất đúng

Lúc này khi anh dừng lại và giữ đó, âm đạo cô ấy bỗng co thắt liên hồi, cô ấy ườn mình quằn quại như một con sâu con, rồi la hét và đạt cực khoái, van xin anh làm mạnh lên, hãy chơi cô ấy.

rồi..?

..rồi anh không làm vậy, mà tiếp tục ấn thật từ từ và giữ. Cô ấy lên đỉnh và phát điên..

Ôi… anh… !@*#*₫&%

Em đẹp quá, khi em dạt dào như thế này..

Anh làm tốt quá, em cũng vừa lên đỉnh này.. Anh còn nghi ngờ gì nữa không?

Không..

Vậy anh có sung sướng khi chứng kiến cô ấy như vậy không?

Rất sung sướng..

Anh có thỏa mãn không?

Anh không..

Tại sao vậy..?

Vì cô ấy vẫn quen với kiểu cực khoái co quắp, nên dòng chảy năng lượng trong anh bị cơn co thắt trong âm đạo cổ chặn đứng lại. Không chảy tiếp..

Mmm..

Còn với em, cực khoái của em thả lỏng thênh thang, nên khơi dòng hút anh vào, khiến năng lượng của anh tiếp tục chảy còn ào ào hơn trước..

Em nhớ lần đầu tiên khi anh với em

Uh.. lúc đó anh đã rất hoảng sợ. Vì trước giờ anh chỉ biết tới dạng co thắt kia. Nên khi thấy cả con người mình như bị thu bé lại hút tuột vào em.. anh đã rất choáng ngợp rồi sợ hãi..

Anh ah.. nhiều bạn gái chưa biết đến điều này..

Uh.. nhưng kết quả thật là 1 trời 1 vực. 1 bên khiến anh cảm thấy trống trải, mất mát và xa cách. 1 bên khiến anh thấy dồi dào ngập tràn hưng phấn và như trở thành một phần của em..

Năng lượng dục

“Học chị Ly xong em yếu sinh lý luôn”

Nó buông một câu chắc nịch, nó vốn là một người cá tính, đàn ông, đào hoa, thành công, và khá nổi bật trong cộng đồng.

Yếu sinh lý là sao cơ em?

trước đây em gặp gái đẹp em luôn thấy cần và muốn.. Thế đ. nào bây giờ em thấy cũng vậy thôi à, em lại thấy vợ mình ngày càng tuyệt vời và yêu thương cô ấy nhiều hơn. Bình thường ra nhu cầu của em cao lắm, giờ em lại thấy như.. thiền sư mới chết chứ. Cứ thong thả đủng đỉnh chẳng vội vàng loay hoay. Cũng không thấy bị thôi thúc.

Liệu có lúc nào em bị yếu hẳn luôn đi không chị nhở????

—-

Mình nghe xong đã phá lên cười lớn.

Khi đã hiểu ra bản chất của sự ham muốn, rồi các phản ứng trong mình, các động thái mình thể hiện ra để tìm cách đáp ứng những ham muốn đó, thậm chí những biểu hiện khác nhau của cơ thể, cái nào là sự stress, trấn áp, cái nào là nhu thuận và tự nhiên.. thì dần sẽ khó để nhầm lẫn hay ảo tưởng.

Khi bạn hiểu về tình dục rất sâu sắc, không đơn giản là bề nổi để thỏa mãn xác thịt, tự bạn sẽ giải mã được nó và không còn bị tình dục hay sự quyến rũ của bất cứ ai làm cho hoa mắt.

Đồng thời, cũng không còn sự sợ hãi, phán xét, trấn áp đối với năng lượng dục.

Năng lượng dục có thể mạnh mẽ như vũ bão, khiến bạn chao đảo chạy theo hoặc mất thêm nhiều năng lượng để loay hoay. Và dù chạy theo hay trấn áp thì cuối cùng bạn cũng đang bị nó dắt mũi mà thôi. Nhưng khi bạn hiểu chẳng có cái ta nào để mà thao túng, thì đánh rắm hay cơn thèm khát cũng chỉ như các đợt sóng khác nhau. Gió hay bão thì cuối cùng cũng là hiện tượng cả thôi, không phải nắm giữ kiểm soát hay tôn chúng lên để coi là tiêu chuẩn cuộc sống, phải có được, phải chiếm hữu, hay phải sinh thêm tâm sân hận lên chính bản thân mình.

Từ bi với mọi chúng sinh đang sinh diệt trong tâm và thân của chính bạn, từ đó mà thấy rõ được bản chất của mọi hiện tượng trong bạn, là sự sáng suốt của người tỉnh ngộ. Bất cứ khi nào, ngay lúc này đây, thử nhìn vào bên trong và thừa nhận, đừng vội vàng hành động, dù là sự tin theo, bám lấy, chối bỏ hay trấn áp vô cùng tinh tế chỉ mình bạn biết.

Sự từ bi và trí tuệ này tự nó sẽ là ánh sáng để bạn làm điều đúng tốt, không gây hại hay ức chế tới bản thân và mọi người xung quanh.

Và dĩ nhiên, khi bạn còn đang quá chìm ngập trong hoang mang và ảo tưởng, giới luật là tay vịn giúp bạn hình dung được hướng đi, nhưng đừng biến chúng trở thành công cụ cho bản ngã vốn ưa thao túng.

Trí tuệ, sự tỉnh biết mình đang như thế nào mới là cứu cánh giúp bạn tự đốt lên ngọn đuốc soi sáng con đường.

Mediocrity, Extraordinary, and Normality

Dear, 

Haven’t received your letter for a long time, I think you are back to normal. “Back to normal”, I said, not in the mediocre sense, but “normal is how a mind sees Tao”. Alas! Few sentient beings can return to normal because they are either too mediocre, too unusual, or too extraordinary. 

A mediocre person is one who is swept away by life like a lost soul who surrenders himself to the river of karma. 

An abnormal person is one who has been thrown on the shore of life by the storms of life, lying dead waiting for the tide to return to the river. 

And extraordinary people want to reach up high, fly away from the painful reality of life, want to spread their wings to fly, far beyond the world, until the day after the wings are tired, the worn strength will fall back to wind, karma. 

Sentient beings are usually one of the three above, or are all three masters of them, so how can they return to normal? 

My dear, I know that you used to be an mediocre person, then sometimes abnormal, and now (since you met the Tao) you have had more extraordinary dreams. 

You thought you could struggle out of the past. You thought you could look forward to a future on the land of peace. And you wonder to yourself, “when will I be at peace” or affirmatively “I must achieve peace”. But in that way, you have inadvertently lost your own eternal peace, which I call the normality, what is or has been that way forever. My dear, why do you keep abandoning your eternal peace in pursuit of what is to be or a distant ideal peace? 

One Zen master said: 

“As the body is in the sea, stop looking for water.

As one already walks in the forest, why search for trees?” 

The ordinary is the suffering, impermanent and non-self that you are always in. Just because you long for the extraordinary – the mediocrity, the egoless, or some other distant peace – you have forgotten the priceless normality. It’s like an absent-minded person holding a lamp looking for it, looking for it forever, but never finding it, but in fact the lamp is already in his hand and hasn’t left for half a minute. 

Returning to normal is not about reciprocity, but you just need to let go of the extraordinary prospect, just let go once and definitely, that’s it. But letting go to return to the ordinary, not surrendering to the mediocrity, means how do you not get swept up in the stream of karma. 

You probably remember the koan “fish” that I gave you before. Why aren’t fish swept away by the current? Why aren’t fish thrown ashore? Why don’t fish turn into dragons to fly to the clouds? Just because the fish knows how to swim, swimming in its own eternal normal water. 

Do you think the enlightened person is out of the ordinary? No, they just go beyond the mediocrity, the abnormality, and the extraordinary. 

Enlightenment just means returning to normal, which is often described as “enlightenment into one’s own nature”. 

A Zen master confirmed: Enlightened people are “unaffected by karma” and not “untouched by karma”. The change of cause and effect is the normal thing, it is what is born with self and is one with the self. 

So the enlightened ones are in the cause and effect but not affected by cause and effect, that is, they live leisurely in that river of cause and effect without ever being swept away by cause and effect, and of course in that absolute mystery they are one with the river – and knowing it as what it is, they are “out of it”, out of the drift (samsara) of the river of karma. That is also the meaning of the Buddha’s transcendent statement: “Do not stop, do not step towards the Tathagata to escape the flood”. If you have read the Vajra Sutra, you should understand the word “escape” in this dialectic way: “Escape without escaping should be called escape”. 

If not, then escaping is just the great dream of mankind. That great dream has dominated most of their activities, has manifested magic in all the ups and downs, crises, divisions, battles… 

Oh freedom! You are the prison that binds people. Oh, the land of peace! You are the battlefield filled with smoke and fire.

“Wake up, stop!” That roar of the lion once awakened Angulimala in the dream of an extraordinary dreamer. There can be no other freedom, no more happiness than the eternal ordinary. So there is only one way out, I will open for you: 

“Freedom is indifference in bondage

Happiness is being at ease in suffering” 

Yes, that’s right, joy and sorrow, gain and loss, more and less, good and bad… is the nature of the ordinary. If you just leave it for a moment and hesitate to choose, it’s all broken! But why can’t people afford the ordinary? The Buddha replied: It is because of greed, hatred, and delusion. 

Mediocre living is a manifestation of delusion. Abnormal living is a manifestation of anger. Extraordinary living is a manifestation of greed. And where there is delusion, there is greed and hatred. Where there is anger, there is greed. Where there is greed, there is anger and delusion. Greed, Hatred, and Delusion are illusions that are unpredictable, constantly changing. They are coincidental origin on the co-existence of dependent origination, is suffering superimposed on suffering, is knowledge that obscures knowledge. Therefore, dependent origination, suffering, and knowledge have been distorted and lost their normality. Since then, people have lived in the illusory world of the mediocre, the abnormal, and the extraordinary. These are the operating processes of ignorance, craving, the twelve causes and conditions, change of attachment, and karma of reincarnation. 

Getting rid of the process of ignorance and craving is therefore not to fly into the supernatural, illusory world, but to strip off all disguises branded as self to stay innocent in the original nature of the self. 

Zen master Yongjia Xuanjue once said:

“Stop gathering knowledge, the free shaman has nothing todo 

Not extirpating false thoughts nor seeking truth

The true nature of ignorance is Buddha’s nature

Illusory, empty body is Dhamma body” 

To stop learning and practice non-doing is to return to normal, to jump in the middle of the stream of fate without fear, and strangely there we meet our self in the ambiguous dharma world, truly “overcomes without competing” as Lao Tzu taught. But how many people recite Amitabha Buddha, hope for Buddha Land. It was foolish of these extraordinary people to leave the mortal realm to seek the far-off fantasy, because they did not know that Amitabha is the self-nature, and the mortal realm is the original mind. 

The Buddha taught: “An ordinary mind, an ordinary world” – a peaceful mind or a pure mind is an ordinary mind – “the ordinary mind sees Tao”. 

So the ordinary mind, the ordinary world, is the Nirvana Pure Land, not to look far away. That’s why ancient virtue once said: 

“Birds singing and chirping are meditative wisdom

Morning dew and leaves falling are awakening”

Such is the soul of an ordinary person, how wise and poetic! 

In a state of innocence, mindfulness and awareness, that ordinary person can smile when he discovers: 

Three realms of delusion are pure in mind

A life of birth and death is an ordinary sight 

Rose buds bloom at sunrise

Gentle heels grace the earth, the dream is over.

I rest my pen, wishes you often in ordinary. 

Thầy. 

(Translated from “Collection of Thầy’s letters” by Venerable Monk Vien Minh – trungtamhotong.org

Vỡ mộng

Hạnh phúc thay cho những ai vỡ mộng. Mộng vỡ rồi, giờ là lúc thảnh thơi
Vỡ mộng về con người, về hạnh phúc lứa đôi
Về từ bi, về chay với mặn
Về lòng tốt, về tiền nong, và về danh phận
Về làm vợ, làm chồng, làm mẹ, làm cha

Mộng vỡ rồi sống thực tế đi nha
Thực tế mà không phải là thực dụng
Thôi không còn ngày đêm dệt mộng
Chạy trốn cuộc đời trong ảo vọng viển vông.

Truyện chưa biết đặt tên (Phần N)

Câu chuyện từ 2 năm trước.
Vậy là đã trải qua vài năm bên nhau, có biết bao nhiêu lần vỡ mộng và tôi luôn là người chủ động chấm dứt mối quan hệ. Tuy vậy với ai thì chấm dứt được, với Eliott thì không dễ, vì người không buông tha tui. Hắn luôn biết cách ngon ngọt dỗ dành, rì viu khuyết điểm bản thân, lập kế hoạch thay đổi để ngưng đàn áp người khác. Về mặt vật lý, hắn bám riết, nhất quyết không buông tay.
Sau quá nhiều lần như vậy, tôi đã buông luôn cái tư tưởng có thể chia tay được con người này mà buộc phải chung sống với hắn. 

Thế rồi, một lần như mọi lần, bị hắn đàn áp và bắt nạt vô cớ, tôi lại rơi vào bế tắc, tổn thương trầm trọng, rất đau đớn. Nhìn tôi đau đớn như thế, hắn cũng bị chấn động mà hỏi “Điều gì đã khiến em bị tổn thương đến như vậy???”

Thực ra câu này hắn hỏi nhiều lần rồi. Nhưng lần này đã vượt quá khả năng chịu đựng của tôi. Trời xui đất khiến thế nào, tôi quyết định dùng câu nói đó làm công án. Ừ nhỉ, điều gì trong tôi khiến mình bị tổn thương đến như vậy?
Bị bắt nạt, bị đàn áp, bị sỉ nhục vô cớ thì hẳn là theo lẽ thường, sẽ ít nhiều gây tổn thương rồi.

Nhưng, tôi có phải đứa dễ bị tổn thương vì người khác nói gì, nghĩ gì đâu?
 Thị phi từ lúc 4 tuổi, bị người nhà lẫn bạn học liên tục đặt điều từ bé, thậm chí liên tục cười cợt trù ẻo, tôi đã sớm vỡ đi ảo tưởng về loài người và sống chung một cách êm ả với thị phi điều tiếng, coi đó là một phần cực kỳ tất yếu của đời sống con người. 

Tôi Scan một loạt các tình huống, nếu là học sinh, bạn bè quay ra nói xấu, sỉ nhục mình, mình vẫn thấy đáng yêu và thấy thế là rất bình thường. Thậm chí còn biết trước tình huống này cả khi chính các bạn ấy còn chưa biết í chứ, các bạn đơn giản sẽ hành xử theo đúng trình độ thôi, chẳng qua hoàn cảnh chưa chín muồi để thể hiện

Vậy thì sao với Eliott tôi lại bị tổn thương nghiêm trọng như vậy?

Rồi mình điểm mặt từng người quanh tôi, nếu họ cùng cách thể hiện, cùng lối ứng xử như thế.. mình có phiền lòng không? Mình có thể có những quyết định để tránh phiền phức tới bản thân, nhưng lòng không bị tổn thương như vậy. Thế thì sao với Eliott mình lại bị tổn thương nghiêm trọng như thế? 

Đặt câu hỏi rồi lắng lòng mình trong sự tĩnh tại, cả một bầu trời tò mò mà không vội vã. Như mọi khi, đây là cách cho tôi câu trả lời xác đáng. 
Cảm xúc rõ nét dần, câu trả lời hiện dần lên ngày càng cụ thể trong lòng.

 Ah, bắt được rồi nhé, mình đã phát hiện ra! 
Tôi nhận ra cái cảm giác ấm áp yên tâm này, của một sự đồng hành cùng Eliott, một người đã tỉnh biết.

Tôi cẩn thận kiểm tra “Ủa sao biết Eliott tỉnh biết?”

Lập tức bỗng dưng im bặt, không có bất cứ đáp án nào. 

Và lý trí, theo lẽ thường, loay hoay tìm cách đỡ lời.. 

Lý trí tôi ôn lại các hình ảnh hai anh chị đang ngồi trò chuyện về Đạo, về quan sát tỉnh biết, lý trí khoe ra những khoảnh khắc trong mấy năm qua, mỗi khi mình giác ngộ điều gì và phấn chấn chia sẻ cùng Eliott.. 

Lý trí ôn lại những ngày đầu gặp mặt khi tôi kể chi tiết với Eliott về cách mình hướng dẫn mọi người đi tìm cái “Ta” trong lớp XXX, và mình còn dụ Eliott “đi tìm”

“Ủa, thì saooo ta?” – Liên quan gì đến việc Eliott có tỉnh biết hay không?“Mình đã bao giờ trực tiếp hỏi chàng: anh có tỉnh biết mình hàng ngày không?”
Không, chưa bao giờ. Toàn giả định. 

Vỡ oà.

Thì ra sự lập trình trong tư duy đã cài bẫy chính mình. Tự nó đã như kẻ trộm, thừa lúc tôi sơ hở, lưu trữ lại một đúc kết sai lè “Eliott tỉnh biết, quan sát bản thân hàng ngày”, chỉ vì dựa trên mấy chuỗi dữ kiện, trải nghiệm, tâm đắc nào đó.. 

Nhận ra điều này, ảo tưởng của tôi về một con người tỉnh biết bỗng vỡ tan.
 Nó buồn cười ở chỗ, về mặt ý thức, tôi chưa bao giờ đánh giá Eliott tỉnh biết hay không, điều đó dường như không hề quan trọng.

Nhưng chỉ tới khi có chuyện, đủ để cơn cuồng phong quật ngã mình, lắng lòng nghe lại, thì mới nhận ra lập trình sâu thẳm của tiềm thức, rằng “mình đang ở bên một người tỉnh táo”. Một đúc kết tuy hời hợt nhưng lại bám rễ ăn sâu. 

“Thì ra Eliott mới chính là nạn nhân, cũng do ảo tưởng của mình mà ra.. Thì ra bấy lâu nay mình tuy không nói ra nhưng lại phản ứng mạnh mẽ vì trong tiềm thức cứ đòi hỏi Eliott phải hành xử như người tỉnh biết.. Tội nghiệp cho chàng, loay hoay cho vừa cái áo mà không biết căn nguyên là áo gì, như nào.. Phải chi mình tỉnh táo, thấy được cách hành xử như vậy của chàng là bình thường, thì đã đối đãi chàng khác đi biết bao..”

Nhận ra tới đây thì nước mắt tuôn trào .., vừa mừng vì tháo được tấm màng ảo tưởng che mắt, vừa tội cho hai người nhìn đã kém lại cứ loay hoay dắt tay nhau.

5 phút sám hối bắt đầu, thôi thì
Người ngu tự biết mình ngu
Thế là có trí, người xưa dạy rồi,
Ngu mà cứ tưởng khôn thôi
Mới là một kẻ muôn đời thật ngu.
(Pháp Cú 63)

Hết 5 phút khóc chán chê, thấy ra cái ngu của mình,  bừng tỉnh câu hỏi tiếp theo
“Vậy giờ thì sao?”

Người ngu suốt cả một đời
Gần bên người trí cũng hoài công thôi
Hiểu đâu chánh pháp cao vời,
Như thìa, như muỗng múc nồi canh kia
Múc hoài từ sáng tới khuya
Vị canh ngon ngọt hưởng gì được đâu.
(Pháp Cú 64)

Cũng có chút ngỡ ngàng vì tưởng đồng hành với nhau qua bao nhiêu lần tổ chức lớp học, qua bao nhiêu chia sẻ, của bấy nhiêu lần ngộ ra.. tưởng chàng thấm hút được ít nhiều nhưng hoá ra là hoàn toàn vô ích. Nhưng trên hết vẫn là nhận ra cái ngu và chủ quan của bản thân. Một người đầu gối tay ấp bao năm, chia sẻ chẳng giấu thứ gì mà còn như vậy, thì những người như cha mẹ ta, học trò của ta, bạn hữu của ta.. còn như nào? Phải chăng mình đã quá chủ quan cho rằng ai thân thuộc với mình cũng đều đang tự biết chính họ..? Đây là một ảo tưởng, quá sai lầm. Chợt nhớ bài kệ

Khi cùng sánh bước đường đời
Nếu không tìm được một người so ra
Hơn ta hay chỉ bằng ta
Một mình rong ruổi thế mà lại hay,
Gặp người ngu muội phiền thay
Chớ nên kết bạn có ngày khổ đau.
(Pháp Cú 61)

Vâng, khi cùng sánh bước đường đời
chính mình tự gán cho người: “bằng ta!”
Cái ngu từ ấy mà ra. 
Khổ đau là đúng kêu la nỗi gì!!!!
Cho nên: 
Sống chung, thân cận người ngu
Lúc nào cũng thấy buồn lo phập phồng,
Khổ thay gần kẻ ngu đần
Khác nào sống cạnh địch quân hiểm nghèo,
Sống cùng người trí lành nhiều
Vui như bên kẻ thân yêu, họ hàng.
(Pháp Cú 207)

Đọc cái đoạn này mà vừa cười vừa khóc, vừa thấy nỗi lòng đúng là được phơi bày ra hết. Nhưng trách sao được người bị bịt mắt, đâu có thấy đường, nên cầm dao tưởng thìa, chọc vào mắt người khác mà tưởng đang bón cơm đầy yêu thương.. 
Buồn lo phập phồng mà ai hiểu cho ha ha ha.. , lại còn bị hỏi “Sao em lại đau buồn đến thế?” Hahhah 
 Thì ra cổ nhân đã sớm đúc kết vậy rồi, nhưng đúng là cứ phải tự đi con đường, tự trải nghiệm mới ngồi mà thấm thía. 
Vậy thì kẻ ngu đi đâu? Nếu như ai cũng chỉ kết giao với người hơn hoặc bằng mình? 
Tôi lại nhớ một đoạn kinh từng giảng rằng, nếu tìm được người khiến mình nhìn đời đơn giản, bỏ dần được u mê, tỉnh táo ra mỗi ngày, thì dù cho người ấy có tìm mọi cách đuổi mình đi, thì cũng nhất quyết không được rời đi.

Trời! 
Vậy là Eliott vô tình hay hữu ý đã làm đúng quá. Người này nhất quyết đã không bỏ mình đi, giờ càng không có cớ gì để đuổi hắn đi, một cách vô tình hắn đang làm đúng lời dạy luôn. 
Vậy có hoàn cảnh nào mà một người được sống cùng người hơn mình hay không? 

Có, đó là hoàn cảnh mà người “hơn” rõ biết về trình độ của mỗi người, không còn nhầm lẫn. Biết rõ tường tận thực tế thì cách đối đãi cũng tương xứng, tránh rước hoạ vào thân. Cũng như khi ta giải thích với một người mà biết rõ trình độ của người đó, thì ta biết nói bao nhiêu, nói thế nào, tuỳ vào khả năng tiếp thu và thái độ đón nhận mà tiếp tục giải thích hay nên im lặng, hay nên tránh xa kẻo mang hoạ. 

Cũng như khi một người còn chưa hiểu mặt chữ, mà cứ chỉ tay vào sách muốn người ta đọc, rồi ấm ức sốt ruột vì họ đọc không được, thì họ không đánh cho là may. 

Trọn vẹn thấu đáo được rồi, mình mới nhắn Eliott “Em muốn nói chuyện”.
Hai đứa tôi ngồi trên giường, tôi tựa lưng vào tường, ôm gối, còn chàng ngả người nằm nghiêng đối diện mình. Với tôi, giường ngủ là nơi êm ái nhất, cho mình sự thoải mái tự nhiên nên dễ để biểu hiện thật thà nhất, với ngôn ngữ cơ thể lẫn tâm lý. 

Chàng nhìn tôi, đôi mắt đượm buồn vẻ hối lỗi.

Tôi bắt đầu cất lời: 
– Em muốn hỏi, anh có bao giờ quan sát, để ý mình không? 
– Uhmm… Khi em bảo anh thử quan sát thì anh có thử chứ. 
– Vâng. ý em là ngoài những lúc em bảo, thì anh có bao giờ tự nhận biết mình không?
– À, không. Anh chỉ làm thử lúc em nói thôi. 
– Vậy là nhiều năm qua, anh quan sát bản thân một vài lần, mỗi lần .. khoảng bao lâu?
– Uhmm.. 30 giây gì đó… Lâu lâu anh cũng tự thử quan sát đấy chứ không phải là em nói thì anh mới thử đâu, nhưng được mấy giây là anh bị cuốn đi .. xong là thôi.. 
– Vâng. Anh biết không, anh đã hỏi em “ Điều gì khiến em tổn thương tới như vậy”. Những người khác bị chửi một câu vô cớ thì người ta giận tí rồi thôi, còn em thì đau đớn bàng hoàng, quả là khó hiểu. Em cũng đã thử tự ngồi tìm hiểu nguyên nhân. Và em đã nhận ra em mắc một sai lầm nghiêm trọng, đó là có một ảo tưởng về việc anh là người tỉnh táo, tự biết mình. Chính ảo tưởng này đã khiến em vô tình có một sự kỳ vọng về anh, về khả năng đối đãi đúng mức, hoặc nếu phạm sai lầm thì cũng nhanh chóng nhận ra và sửa đổi, thật nhẹ nhàng và nhanh gọn. Nhưng vì đây là ảo tưởng không ăn nhập gì với thực tế, là anh không hề tỉnh táo, nên em bị thất vọng quá đỗi dẫn đến việc đau đớn khôn tả. 

Thực ra, nhận thức được điều này em cảm thấy em mới là người có lỗi bấy lâu nay, vì đã tự nâng anh lên thành một người ngang bằng em về mức độ nhận thức, trong khi anh hoàn toàn tự nhiên như anh vốn là, có lẽ không hề hay biết hay được bàn bạc thống nhất gì về ảo tưởng này của em, chẳng trách sao chúng ta lại cứ loay hoay và gây tổn thương cho nhau đến như vậy. 

Eliott gật đầu đồng ý, mình thấy chàng giãn nở ra một tí.. 

– Như vậy em đã vô tình khoác lên cho anh một áp lực với những tiêu chuẩn mà anh không bao giờ được biết, rồi nhốt anh trong những áp lực đó.. Bởi vậy những đau khổ, tổn thương này thực ra em góp sức rất nhiều 

Eliott thở mạnh như giải nén được một nỗi ấm ức bí ẩn nào đó.. 
– Anh biết không, có lẽ ảo tưởng này đến từ nhiều nguyên do. Một phần do em đã dành rất nhiều thời gian tâm đắc trò chuyện với anh về cách thực hành tỉnh biết, những điều em hướng dẫn mọi người, rồi rủ rê anh thử quan sát.. Cái cách mà anh rất chăm chú lắng nghe, gật gù, cùng cười cùng suy tư với em.. khiến em tưởng rằng anh đang thực hành y như em. Thực ra đó là tình yêu của anh, anh luôn vui thích được nghe em chia sẻ và luôn ở bên để lắng nghe, nhưng đâu có nghĩa là anh sẽ thực hành, đó là một phạm trù khác mà em không nên đánh đồng. 

– Một nguyên do khác, là khi em nhận lời kết đôi với anh, em đã có một giả định vô hình là người đàn ông mình thấy đồng hành được với mình thì đương nhiên bằng hoặc hơn mình. Đây là một mặc định đến từ những hạt giống quan niệm xưa cũ, được gieo vào tiềm thức của em từ tấm bé, có thể do văn hoá, có thể do cách giáo dục, cũng có thể đơn giản vì em là phụ nữ Việt Nam, tư tưởng này đã được cài đặt từ trong Gene di truyền qua bao thế hệ.. 

Eliott thở dài.. 
– Và em nhận ra một điều, một điều mà em phải thẳng thắn và dũng cảm nhìn nhận. Và nhìn nhận được rồi thì phải thẳng thắn dũng cảm chia sẻ minh bạch với anh, để anh cũng là người trong cuộc và hiểu được tình huống một cách thật trọn vẹn..

– Đó là: Em với anh tuyệt nhiên không phải là người Đồng hành. Và từ nay trở đi, em xin không coi anh là người đồng hành với em nữa, chúng ta có thể sống chung nhà, cùng nuôi dạy con, đối xử với nhau thân tình và tôn trọng, nhưng em sẽ không còn coi anh là người đồng hành. 

Eliott bỗng dưng hoảng hốt, đôi mắt trở nên đỏ hoe và ầng ậc nước.. 
Chàng lắc đầu, run rẩy:
– Em nói thế là không đúng. Anh không đồng ý. Chúng ta cùng thưởng thức cuộc sống với nhau, hợp nhau biết bao nhiêu điều, làm gì cũng làm cùng nhau và rất yêu thích việc đó. Chẳng mấy ai mà hợp em hay hợp anh hơn thế. Tại sao tất cả những kỷ niệm đó mà em cũng không thấy được..?

– Đó chính là vấn đề đấy.. Bề ngoài anh nghĩ em cũng ăn chơi nhảy múa như anh, thích trang điểm, mặc đẹp, ăn ngon, thích du lịch, khám phá, thích hưởng thụ cuộc sống. Bề ngoài chúng ta thật giống nhau phải không? Nhưng anh làm tất cả những việc đấy trong cơn ảo tưởng, còn em thì rất biết mỗi việc mình làm. Em ăn chơi hưởng thụ nhưng không lệ thuộc chúng, em biết mỗi lựa chọn của mình, mỗi quyết định của mình, đam mê thì rất nhiều nhưng vứt ngay đi cũng sẵn sàng luôn. Bởi vì em sống không phải để hướng tới những điều đó, mà là thấy biết mình, và em vẫn đi trên con đường quay lại thấy mình suốt 10 năm nay, đó mới là cái em quan tâm thực sự. 

– Khi nói đến ‘Bạn đồng hành” thì ít nhất phải chung chí hướng, có phải không anh? Đi cùng đường thì mới là đồng hành chứ? Vậy chúng ta đồng hành thế nào khi mỗi người đi một nẻo? Em miệt mài đi vào bên trong còn anh thì cứ tìm ra bên ngoài? Chẳng trách mà anh đề cao vai trò trách nhiệm trong gia đình, chẳng trách mà điều anh quan tâm nhất, đến mức có thể nổi khùng nổi điên và áp bức người khác, là xây dựng một gia đình trông ấm no, trông hạnh phúc.

 Chẳng trách mà anh cứ loay hoay xây xây đắp đắp cho giống cái hình thức bên ngoài.. 
– Em không phủ nhận chúng ta cùng nuôi dạy con thật hợp, cùng chọn cái nhà thật hợp, cùng làm nhiều thứ thật hợp..dù rất nhiều lần phải trả giá bằng việc nghe anh phỉ báng. Nhưng với em đó cũng chỉ là sự hợp tác giữa người A kẻ B thôi, đó không phải là sự đồng hành trên con đường mà em đang đi. Em luôn nói với anh mà, anh hãy lập gia đình với người chung lý tưởng, vì em không có lý tưởng xây đắp gia đình hay làm mẹ hoàn hảo. Em chỉ có thực tiễn sống mỗi ngày và biết rõ mình, không làm hại ai, vậy thôi. Ngay cả việc này em làm còn chưa xong, còn ảo tưởng vẫn phải thấy ra và buông xuống mỗi ngày.. 8 năm rồi đấy anh.. Thế còn anh đã bắt đầu chưa? 

– Chúng ta có thể bắt đầu lại mà em. Từ giờ anh sẽ bắt đầu …? – Eliott vội vàng 

– Vâng, anh bắt đầu biết mình được sớm chừng nào thì tốt cho chính anh chừng đó. Nhưng cũng để em nói nốt cho anh thấy rõ được toàn cảnh. 
“8 năm qua, 4 năm trước khi gặp anh, kể từ lúc em lần đầu tiên nhận ra mình không phải là tất cả những thứ này, thực tế, mình không là cái gì để neo đậu cả, thì mỗi ngày mỗi ngày, em đều quan sát nội tâm mình. Anh biết không, càng để ý, càng chứng kiến, mới càng thấy ra bao định kiến, bao tù ngục, bao lý tưởng mình tự nhốt mình vào, và tự gây khổ đau cho chính mình bởi những lý tưởng đó. Cứ 2 ngày em lại oà lên nức nở khóc vì nhận ra nhà tù tự mình xây và xả thân để bảo vệ. Vậy là chồng chất bao nhiêu lập trình tích tụ từ cả cuộc đời hay vài kiếp người hay vài thế hệ Gene di truyền.. cứ từng lớp từng lớp được nhìn ra và buông xuống, hết ngày này qua tháng nọ, để mỗi ngày mình hành xử trong sáng hơn, thật thà hơn, thực tiễn hơn. 

Khi gặp anh là em đã có 4 năm nhận biết để mà thanh lọc mình như vậy, và 4 năm mình sống bên nhau, mỗi lúc em vẫn đang tiếp tục tự biết mình, gỡ đi những rào cản, thấy ra những sai lầm. Vậy xét về mặt thời gian, em đã có 8 năm va đập, trải nghiệm, thấy ra và buông xuống các lập trình, ảo tưởng. Còn anh thì chưa bắt đầu ngày nào. 

Nhưng sự thể chưa dừng lại ở đó. Cứ cho là mỗi người chúng ta ít nhiều có số lập trình, định kiến, ảo tưởng.. hao hao nhau đi. Và sống trên cõi đời này nếu không tỉnh biết thì mỗi ngày lại tự chất thêm cho mình một vài ảo tưởng, định kiến mới. Thì trong khi em đang buông dần các lập trình này và đã được 8 năm, thì anh vẫn mỗi ngày tích luỹ thêm các ảo tưởng và lập trình mới. Mỗi khi ta có mâu thuẫn gây tổn thương nhau, thì em nhìn lại mình, nhận ra sai lầm và ảo tưởng nào đã giật dây mình, thì buông xuống, bỏ đi ảo tưởng đó. Còn anh cũng vậy, anh cũng tìm cách sửa chữa sai lầm, nhưng không phải bằng cách nhìn lại ảo tưởng của mình, mà là cố gắng lập trình THÊM cho mình những định kiến mới, những ảo tưởng mới… sao cho giống với hình thức lý tưởng.

 Vậy, dù cũng muốn tốt đẹp hơn, nhưng rõ ràng anh ngày càng nhiều lập trình, như chương trình cài thêm nhiều hệ điều hành vậy. Vậy thì khoảng cách giữa hai người là quá xa khi anh muốn bắt đầu quan sát tỉnh biết phải không? 

– Đúng thế.. Vậy thì phải làm sao???

– Điều đó cũng không phải là vấn đề. Bởi khi tỉnh táo trọn vẹn thì lập trình nào rồi cũng sẽ bị phát hiện hết. Thời gian đầu chưa quen có thể anh sẽ thường xuyên bị cuốn vào các lập trình khác nhau, nhưng nếu có người chỉ dẫn và anh thực sự hứng thú, nghiêm túc với việc thấy ra sự thật, thì cũng chẳng có gì khó. Có điều, nếu anh nghĩ quay vào quan sát, thấy biết mình.. nhằm mục đích được “là người đồng hành” với em, thì chính nó sẽ dạy cho anh bài học đấy.. 

– Không, không.. anh từ lâu đã biết nó rất vi diệu nhưng do chủ quan và bị cuốn theo cuộc sống mà không thực hành. Nay em nói như vậy cũng là cơ hội tốt để anh bắt đầu thực hiện, anh làm điều này vì chính anh chứ không phải vì để có em. Kể cả nếu mình chia tay anh sẽ vẫn thấy biết mình.. 

– Vâng, nhưng em cũng xin nói rõ dù anh có thực hành quan sát và bắt đầu ngay hôm nay, thì em cũng vẫn xin không coi anh là người đồng hành.

– Tại sao lại thế?

– Em có đọc bài kệ này của Đức Phật: 
Khi cùng sánh bước đường đời                        
Nếu không tìm được một người so ra
Hơn ta hay chỉ bằng ta
Một mình rong ruổi thế mà lại hay,
Gặp người ngu muội phiền thay
Chớ nên kết bạn có ngày khổ đau.

– Vậy thì quả là không công bằng! Nếu ai cũng chỉ chấp nhận ở cùng người bằng hoặc hơn, thì những người kém họ ở với ai? 

– Thực ra họ có thể ở cùng với người kém như họ anh à. Tuy vậy, cũng có rất nhiều trường hợp ví dụ như đệ tử ở với thầy, nhưng thầy phải rõ biết trình độ để mà cư xử và tự vệ hợp lý. 

– Khi em nói “không đồng hành” cùng anh, không có nghĩa là chúng ta hết tình nghĩa hay thôi không sống cùng nhau, cái đó để tuỳ duyên. Mà Không đồng hành nghĩa là em không còn coi anh là đồng đẳng trong nhận thức, và vì vậy sẽ không còn câu nệ việc phải tương giao về Đạo với anh. Trước đây em ức chế vì không nhận ra được điểm mù này, nên càng nói anh càng không hiểu, đó chính là sai lầm của em. 

Khi không coi anh là người đồng hành nữa, thì anh đi con đường của riêng anh, va vào bụi cây hay bãi ao nào thì em cũng không còn ngạc nhiên hay sốt ruột, dĩ nhiên em sẽ vẫn mách bảo anh theo lương tri của mình, nhưng chuyện anh có nghe và hiểu hay không thì không còn quan trọng như trước nữa. 

Khi bị anh chửi mắng vô cớ, em cũng không còn phải nhắc anh nhìn lại hay thấy biết thực tại nữa, em chỉ cần lánh đi tự bảo trọng là xong.

 Giống như khi nhận ra một kẻ đang say rượu, chỉ cho hắn đừng ngã xuống ao, nhưng bị hắn đánh, thì đâu ai cần tốn lời giải thích hay chỉ dẫn, cứ lánh đi để người đó bao giờ hết say thì tự nhận ra thôi. 

– Không, anh không muốn như vậy. Anh muốn được em chỉ dẫn, anh không muốn mình sống với nhau mà anh không nhận được thật nhiều hiểu biết từ em.. 

– Muốn được chỉ dẫn thì chỉ cần hỏi và chân thành lắng nghe, thấy điều gì không hiểu hoặc cảm thấy trái ý thì chân thành tìm hiểu. Em chẳng từ chối bất cứ ai tìm chỉ dẫn từ em. 
Nhưng không đặt câu hỏi hoặc giao tiếp chỉ để hơn thua thể hiện mình, hoặc tự giả định rồi đánh nhau với giả định đó bằng cách tấn công em, thì em xin rút lui không liên quan. Vì thế em thông báo trước với anh, là sẽ rất khác trước đây, khi em còn quá ngu muội nhiệt tình giải thích và mong chờ sự tỉnh táo ở anh, thì từ nay trở đi em sẽ không như vậy nữa, em sẽ lánh đi thôi. Không phải là bỏ nhà đi, mà là ngưng giao tiếp, ra phòng khác, để anh bình tĩnh rồi thì sống tiếp, còn anh có u mê hay không thì không còn là việc em quan tâm nữa. 

– Anh biết mình hay có những cơn điên như vậy, nhưng anh không muốn bị em bỏ mặc. Bao năm qua nhờ em mà anh thấy được nhiều điều.. 

– Thực ra anh chưa thấy được điều gì đâu. Dù em nói nhiều nhưng làm sao bằng anh tự biết mình? Vì vậy lời nói của em với người không biết tự soi sáng cũng là vô ích và thậm chí còn là ảo tưởng của chính em nữa. Giờ thì em sám hối rồi và nguyện chỉ hết lòng chia sẻ với người hữu duyên.

– Làm sao để có duyên với em đây?

– Tự anh tạo ra đi. Tự anh thực hành quan sát, rồi tự anh chủ động chia sẻ và hỏi em. Tự anh chiêm nghiệm. Em sẽ không nhắc, không hỏi, không thúc đốc, đó là việc ở anh. Có điều nếu anh vẫn nhìn em như một cô gái bé bỏng trong nhà, nương tựa vào vòng tay anh, nghe lời anh chỉ dạy, thì sẽ không học được gì đâu. Hãy thành tâm coi em như một người thầy của anh trong việc này, như vậy tâm anh sẽ cởi mở. Còn nếu vẫn giữ thái độ khiêu khích và xấc xược, được chỉ dẫn nhưng lại giở giọng hỗn láo, thì không thầy nào chỉ cho đâu, tự mà học. 

– Anh đồng ý, anh coi em là người thầy của anh, hãy chỉ dẫn cho anh. 

Từ đó trở đi, trong vòng 7 ngày tự quan sát mình, Eliott chủ động gọi điện cho mẹ ruột rồi khóc, nói với mẹ anh rằng “Cả đời con chưa bao giờ trải qua một cuộc cách mạng nào hơn thế này. Con nhận ra quá nhiều thứ tạp nham trong chính mình, mình là con rối liên tục nghe những câu kích động trong đầu “Giết nó đi, loại bỏ nó đi, trừng phạt nó đi”.. mà luôn là dành cho người con yêu thương, khi chưa tỉnh biết con vô thức nổi nóng, chửi bới người khác mà không hề nhận ra mình đang là con rối của tâm trí. Chưa bao giờ con thấy con thay đổi nhiều như 1 tuần nay.. Đây là cuộc cách mạng của đời con..”

Sau nhiều năm vật lộn, sự chọc ngoáy, đàn áp và chửi rủa vô cớ, thì không ngờ mọi thứ hằn học, đâm chọc, cấu nghiến nhân danh tình yêu, gia đình, đạo đức.. từ phía chàng từ 100% giảm còn 5% chỉ trong 1 tuần. Tôi chính thức được yên thân 😆. 

Hai đứa “như hai cái cây đứng song song cạnh nhau trong ngày không có gió” (Trịnh Công Sơn) 🤣, vui, nhàn, khoẻ, thân tình.

Đến nay đã tròn 2 năm từ ngày chàng quan sát bản thân, đã có những lúc chàng ôm tôi khóc suốt 1 tuần, ngày nào nhìn tôi mà nước mắt cũng rơi lã chã, mồm lẩm bẩm “Anh xin lỗi em, anh đã quá tệ mà không hề biết. Anh đã quá ngu muội và làm khổ em quá nhiều..”
“Ah, anh lại vừa thấy ra được một số lập trình chứ gì?” tôi cười hề hề 
“Ừ. Hu hu, sao nó lại kinh tởm thế…” 
“Hê hê.. còn nhiều, còn nhiều, cứ điềm tĩnh thưởng thức, nhưng em hiểu cảm giác này của anh, thật tuyệt, hê hê hê..”

Trải nghiệm này cho tôi thấy quá nhiều bài học, từ đó không còn chủ quan về việc quan sát tỉnh biết nữa, lập hẳn Như Là chỉ để nói về điều đó cho nó bõ ghét 😄
Thêm nữa, tôi nhận ra rằng, nếu một cặp đôi (bạn bè hay yêu đương) mà không có sự tỉnh biết trong đó, thì không sớm hoặc muộn sẽ lộ rõ bản chất của mối quan hệ, là không hề vô tư mà có ràng buộc và hợp đồng vô hình trong đó. Thực ra hợp đồng cũng tốt, nhưng tốt hơn khi nó được thừa nhận và minh bạch. 


Quay về thời điểm hiện tại khi viết bài này 
Cuộc sống gia đình tôi có nhiều xáo trộn do Covid, chuyển nhà vào Nha Trang..v.v. nhưng mỗi xáo trộn tới trong sự điềm tĩnh rõ biết. Đôi chút có xao động hay cuống lên thì thật nhanh chóng nhận ra ảo tưởng mà buông liền và quay lại với thực tại. 

Tôi hay nói vui nhà mình giờ như cái chùa. Ngoài tiếng la hét của trẻ con thì tuyệt nhiên chả ai nói với ai câu nào. Nói cái gì thì vì cần nói, mà cái cần nói cũng là những việc bây giờ ở đây hoặc kế hoạch ngắn hạn cần biết. Rất ngắn gọn và thiết thực, không còn ảo tưởng xa xôi, ời hỡi ở đâu. Ai làm việc người đó, ai thấy nhà bừa mà rảnh thì tự vui vẻ đi dọn. Ai thấy thèm ăn kem thì rủ cả nhà, không ai đi thì vui vẻ tự đi ăn. Ai thấy thèm hơi ấm của ai thì tự rúc vào, được thì liên hoan không thì thôi vẫn vui hết nấc. Không còn dằn vặt trăn trở tự kết các câu chuyện bình luận trong đầu. 

Nói là “giống cái chùa” là giống ở nghĩa an nhiên tự túc, độc lập mà mật thiết vậy thôi. Chứ đương nhiên bọn tôi không phải người xuất gia nên vẫn sống cuộc sống lứa đôi bình thường. 

Để kết thúc chương N này, xin kể một câu chuyện tôi và chàng mấy hôm trước: 
– Anh ơi, tự dưng nhớ anh thế.. thấy anh đẹp giai thế.. – mình sán vào chàng và hôn hít 
Anh ôm lấy mình thật say đắm nồng nàn, thì thầm: “uh, anh biết từ sáng rồi..”
“Anh cảm nhận được em yêu anh á..?” Mình nũng nịu trao cho anh nụ hôn ngọt ngào miên man 
“Ah không,  sáng app vừa báo hôm nay em rụng trứng..” – anh nhiệt tình hưởng ứng.. 


Oh yeah!

Múa..

Múa như là hơi thở.

Chuyển động đã có sẵn ở trong bạn rồi.

Video này được quay đúng 1 lần, thậm chí.. không báo trước..

Cũng không biết đây là cú 1-shot..

..vì còn đang mải vờn gió và mây

Múa không nên là một sự chật vật, ít nhất là nếu bạn múa cho mình, múa để sướng, để hạnh phúc.

Mọi chuyển động cần khởi đầu với sự thoải mái, riêng tư nhất của mình ..

Mình chẳng biết đây gọi là múa gì đâu.

Múa làm sao cho thoải mái phê pha thì múa

Hồi xưa mình cũng tưởng Nghệ thuật là phải quằn mình và đặt được câu hỏi khiến bao người trăn trở, bức bối.

Mấy năm gần đây, mình nhận ra rằng, Nghệ Thuật Vĩnh Hằng, vượt trên mọi không gian và thời gian, là nghệ thuật mà khi nhìn vào đó, người ta tự tìm thấy câu trả lời trong mình.

Một tiếng cười nắc nẻ của đứa trẻ lên ba, một bông hoa tàn khẽ vương trên cỏ, một áng mây đổi sắc, một sự bình yên trong tâm hồn, một chuyển động chân phương điềm đạm.. đó là nghệ thuật đối với mình.

Tán gẫu với con

Đón cậu con cả từ sân bay, trên đường về nhà, tôi bất giác trò chuyện với cháu về tình trạng trầm cảm, tự tử.. ở tuổi teen. Cháu năm nay 14 tuổi, đã từng kể cho mẹ nghe về các bạn bè xung quanh mình, trong đó có đứa bạn trầm cảm vài năm phải dùng thuốc để điều trị.

Mỗi lần mẹ con tôi đi đâu đó với nhau, dù trên xe máy hay trong ô tô, thì các cuộc nói chuyện vô tình đều xoay quanh những chủ đề về tinh thần, tiềm thức, tâm linh, tôn giáo, tâm lý.. Đây chỉ là một trong nhiều cuộc hội thoại mà chúng tôi có với nhau.

Mọi thứ chính thức bắt đầu từ khi cháu được 4 tuổi, trong một lần được mẹ đón về, cháu đã đố mẹ

“Mẹ có biết “không gì cả” trông như thế nào không?

Nếu mẹ trả lời là “Trắng, hay Đen” thì đều là sai, vì không gì cả thì không thể có biểu hiện gì”

Chính nhận định này của cháu đã mở đầu cho một series trò chuyện về ý thức, tinh thần và tâm linh giữa hai mẹ con tôi.

Để tiện cho mọi người theo dõi, tôi tạm đặt tên từng phân đoạn hội thoại, chứ thực ra trên thực tế chúng tôi trò chuyện như một mạch trôi chảy không có tên gọi.


Cuộc đời và Ý nghĩa của nó

– Dion, vừa rồi có một tin tức khá đau lòng, làm chấn động nhiều người, về một cậu bé 16 tuổi tự sát. Câu chuyện này làm mẹ nghĩ tới nhiều câu chuyện khác của những người mẹ biết, có con ở tuổi teen, với những khó khăn về tâm lý. Mẹ bỗng nhận thấy có một sự nở rộ và cao trào liên quan tới tuổi teen và sự tự sát hoặc ý nghĩ muốn kết thúc cuộc đời. Con là một người tuổi teen, con thấy sao?

– Đúng là như vậy đó mẹ.. Bạn bè xung quanh con cũng phải tầm 3, 4 đứa trầm cảm hoặc từng có ý nghĩ tự tử. Việc này khá phổ biến..

-Con có biết lý do họ đưa ra không?

-Hmm, con chỉ thấy chúng nó bảo là thấy cuộc đời vô nghĩa.. , có thể có nhiều lý do nữa nhưng con không rõ..

– Uh, đây cũng là lý do mẹ được nghe khá nhiều. Mẹ từng nghe nhiều người nêu lý do “không tìm thấy ý nghĩa cuộc đời” hoặc nhận ra “cuộc đời là vô nghĩa” và coi đó là cơ sở lý luận cho việc “vậy thì nên chết đi cho rồi”.

-Uhuh

– Dion, con có biết không, “ý nghĩa cuộc đời” thực ra chỉ là cách tâm trí chúng ta đang kể các câu chuyện khác nhau, để cố gắng kết nối, so sánh, phân biệt, tổng hợp và diễn giải các dữ liệu được thu nhận qua các giác quan, các trải nghiệm, các tình huống cuộc sống, các diễn biến trong và ngoài cơ thể. Tuỳ vào sự lập trình của tâm trí dựa trên các kinh nghiệm và dữ liệu sẵn có, mà nó sẽ kể ra các câu chuyện khác nhau gọi là “ý nghĩa cuộc đời”.., gọi là sự tưởng tượng về cái gọi là “ý nghĩa cuộc đời tôi”.

-Vâng

– .. chứ thực ra cuộc đời này vô nghĩa.

Và vì nó vô nghĩa, nên mỗi khoảnh khắc mà ta trải nghiệm, chính là ý nghĩa của riêng nó rồi. Khi ta cố gắng gói gộp những khoảnh khắc này lại, dán nhãn cho chúng một ý nghĩa nào đó là thực ra vì chúng ta chưa tận hưởng và thấy hết cái đẹp đẽ của chúng, hoặc do ta đang cố lờ đi và lảng tránh hiện thực, nghĩ rằng phải có cái ý nghĩa nào đó cao sang hơn, đẹp đẽ hơn trên kia, ngoài kia.., sau này..

Nhưng thực tế là chúng ta đơn giản đang sống và tận hưởng từng thay đổi, biến động trong tâm lý và cảm xúc của mình, trong các tình huống và bối cảnh bên ngoài mình, trải nghiệm, khám phá và sáng tạo mỗi ngày. Nhưng ai không cho phép mình trải nghiệm trọn vẹn, ai còn phải tìm điều gì đó tối cao hơn là trải nghiệm trung thực và trọn vẹn này, sẽ còn hăng say tìm kiếm và thêu dệt nên cái gọi là “ý nghĩa cuộc đời”.

Kiểu như, nắng, mưa là không đủ, nó phải có câu chuyện thì mới thuyết phục ta chấp nhận nắng là nắng, mưa là mưa ấy!

Dion gật gù và chăm chú lắng nghe.


Tâm trí và lập trình sơ sài

Những gì tôi chia sẻ không hề mới với cháu, tôi và Dion đã có lịch sử trò chuyện, tìm hiểu, và đối đáp, thực hành với nhau trong nhiều năm. Từ ngày bé cháu đã biết phân biệt và quan sát nội tâm, cũng thường kể cho tôi nghe những khoảnh khắc khi cháu phát hiện ra tay chân tự hành động theo quán tính và sự lập trình của tư duy. Đương nhiên đó không phải là tất cả câu chuyện, nhưng tôi nhắc đến vì muốn người đọc thận trọng khi trò chuyện hoặc chia sẻ nội dung này với những người chưa bao giờ có khái niệm quan sát thân tâm hay biết phân biệt giữa tưởng tượng và thực tế. Nghe qua thì thấy đây là kỹ năng đơn giản, nhưng tiếc thay số đông xã hội lại không được như vậy, với người như thế cần một sự tiếp cận từ tốn và theo nhu cầu của họ, chứ khó thể là một cuộc trò chuyện ngẫu hứng, bộc trực như thế này.

– Một đứa trẻ dưới 3 tuổi không bao giờ hỏi “ý nghĩa của cuộc đời là gì”, hay “chơi cái này để làm gì”, “ăn kẹo để làm gì”, “đau để làm gì”. Chúng đơn giản trải nghiệm, thưởng thức hết mình khi chơi, khi đau, khi ăn kẹo.

Dù không quan tâm tới ý nghĩa cuộc sống, không tìm cách sống sao cho ý nghĩa, vậy mà những đứa trẻ này lại tràn đầy sức sống, con có thể thấy em Leo, nó tận hưởng cuộc sống theo mọi cách mà nó muốn.

Dion bật cười, gật gù.

– Đây chính là trạng thái trong veo và vô sự, trải nghiệm cuộc sống một cách trọn vẹn mà không bị dính mắc vào tư tưởng, câu chuyện, hay học thuyết nào.

Nhưng như thế không có nghĩa trẻ con là ưu việt.

Thực ra não bộ của một đứa trẻ chưa phát triển nên các phần phụ trách về tư duy, tổng hợp, phân tích, so sánh, đối chiếu, suy luận, đúc kết.. chưa được phát huy, vì thế làm gì có chướng ngại về tư tưởng để ngăn chúng tận hưởng cuộc sống theo cách chân thực và bản năng nhất?

Theo thời gian, phần não bộ phụ trách tư duy phân tích, tổng hợp, suy luận.. này phát triển. Các kinh nghiệm sống và đúc kết, dạy bảo từ những người xung quanh khiến đứa trẻ dần hình thành khả năng nắm bắt, thu thập, ghi nhớ, phân tích, tổng hợp, đúc kết và lưu trữ những đúc kết đó.

Giống như cách một cái máy tính vận hành, các dữ liệu rời rạc nay được thu thập và đem so sánh đối chiếu với nhau, được phân tích dựa trên “công thức” là các kinh nghiệm sống/ dạy dỗ của những người xung quanh, rồi được gộp lại, tổng hợp và suy luận thành một “công thức” mới, những công thức này được coi như một Folder (Tệp tin).

Ví dụ Tệp tin “Không được đi chơi với người lạ” được tổng hợp và đúc kết từ các dữ liệu: bối cảnh “người lạ cho kẹo”, sự kiện “mẹ mắng”, “bố hỏi cung”, “cảm giác sợ hãi khi đọc chuyện tranh minh hoạ về sự nguy hiểm khi đi chơi với người lạ”, “cảm giác bức bối khi bị mẹ mắng”, “mong muốn thoát khỏi sự bức bối này” ..v.v.

Một điều đáng buồn là, trong khi máy tính sẽ cho dữ liệu chính xác hơn, thì bộ não con người lại không chính xác lắm trong việc ghi nhớ và phân loại dữ kiện, nhất là khi chưa được tập luyện.

Trước một trải nghiệm choáng ngợp hoặc gây xúc động mạnh, tư duy của con người có xu hướng vơ đũa cả nắm, gom tất cả những dữ liệu gì đang có tống chung vào cùng một tệp tin rồi đúc kết ra công thức.

Tiêu đề bài báo mẹ vừa đọc: “Mẹ Việt có 2 con vào Havard, bí quyết: dậy sớm từ 5h sáng bất kể đông, hè” là một ví dụ như vậy chẳng hạn. Dậy từ lúc 5h sáng chỉ là một trong nhiều hành động và nỗ lực, có nhiều người là nông dân cũng dậy từ 5h sáng nhưng số người vào Havard lại rất ít. Thế nhưng trước thông tin choáng ngợp là “2 con vào Havards” thì bất cứ thông tin gì được kể ra cũng sẽ được phóng viên gom gộp lại thành một tệp tin và đúc kết tiêu đề như vậy. Cũng có thể đó chỉ là cách khôn khéo để thu hút sự chú ý cho bài báo, nhưng con hiểu ví dụ mà mẹ muốn đưa ra phải không?

-Vâng ạ.

Hay một ví dụ khác, “Làm việc chăm chỉ để bù đắp cho ngoại hình” là một tệp tin chứa các dữ liệu: ngoại hình không như mong đợi, cảm thấy bản thân mất giá trị, muốn có giá trị trong mắt người khác, cần làm gì khác để tăng giá trị cho bản thân, chăm lam chăm làm thường được mọi người khen ngợi..

Đương nhiên, mỗi tệp tin này chứa nhiều dữ liệu, mỗi dữ liệu lại là một tệp tin chứa nhiều dữ liệu con con, cụ thể hơn, tiềm ẩn hơn. Càng vào sâu các tệp tin con, càng thấy được các vấn đề lưu cữu trong tiềm thức ở tầng sâu hơn, mà đa số là các công thức được đúc kết theo kiểu vơ đũa cả nắm, đến từ các trải nghiệm choáng ngợp như khi bị tấn công, làm nhục, bỏ rơi, sợ hãi khi đọc tin tức, ngưỡng mộ, bị kích thích giác quan mạnh mẽ ..v.v.

Ví dụ, dữ liệu “cảm thấy bản thân mất giá trị vì ngoại hình không như mong đợi” có thể chính nó là một tệp tin bao gồm các dữ liệu “bị chê bai vì ngoại hình”, “thấy người mẫu, hoa hậu luôn được ở bục sân khấu với ánh đèn hào nhoáng và trên tạp chí mọi người phải bỏ tiền ra mua để xem và được cả nước săn đón”, “những ai xinh đẹp thường được làm công chúa trong chuyện cổ tích”, “phải xinh đẹp mới lấy được chồng”, “không có chồng thì có tội với thế giới”, “không có chồng tôi sẽ không sống được”..v.v..

Máy tính phân loại, ghi nhớ, và gọi ra các dữ liệu chuẩn xác. Nhưng con người thì hiếm khi được như vậy. Đa số mọi người bị chi phối bởi chính tư duy và cảm xúc. Khi các tập tin đúc kết sai lệch này được lồng ghép lẫn lộn để đưa đến các công thức sai càng thêm sai, thì dần dần, thế giới tinh thần, tư tưởng của một người thực chất được móc nối, thêu dệt từ mê cung các công thức sai lệch so với thực tế. Sai lầm này chồng chất lên sai lầm kia, trùng trùng lớp lớp, rối như tơ vò.

Rất nhiều những dữ liệu, đúc kết đó chỉ mang tính tạm thời, đảm bảo sinh tồn cho khoảnh khắc đó, ví dụ có người luôn sợ hãi khi thấy ai mặc áo trắng, vì thời bé từng bị tấn công tình dục bởi một người mặc áo trắng. Vào thời điểm khi người đó còn bé, “máy tính” ghi nhận “Áo trắng” đồng nghĩa với “Nguy hiểm”, đúc rút phục vụ cho sinh tồn là: “Dừng mọi thứ. Chạy ngay!”.. Nhưng về lâu dài thì dữ liệu này không chính xác nữa, nếu một người chưa biết cách hay được hỗ trợ đối diện, nhìn thấu sự lập trình tư duy và cảm xúc này và thực tế của mình để hoá giải chúng, thì công thức “sợ người áo trắng” sẽ vẫn còn phát huy như một cơ chế phòng vệ.

Đó là ta bàn về sự thiếu chính xác của lập trình tư duy.


Sự đồng hoá mình với tâm trí

Còn bây giờ, kể cả với một người mà tư duy như máy tính, tức là cực kỳ chuẩn xác về bộ nhớ và các dữ liệu, ví dụ như người này có thể thuộc lòng và gọi ra chính xác mọi tiểu thuyết văn chương, lý lịch, các công thức và học thuyết, có thể cộng trừ nhân chia và so sánh đối chiếu rất hoàn hảo.. Thì người đó vẫn gặp một vấn đề nghiêm trọng, đó là bị chính tư duy máy tính này chi phối.

Nói cách khác, là người này bị quán tính phân tích, lập luận, so sánh, tìm kiếm, đúc kết ra thành kết quả.. chi phối. Nói một cách khác nữa, là bị lệ thuộc vào hoạt động này của não bộ, và đây chính là trạng thái của đa số mọi người: luôn phải tìm tòi, đúc kết, so sánh, cạnh tranh, phấn đấu, đúc kết.

Ở tầm tuổi như bọn con, mẹ cảm nhận, là độ tuổi khi khả năng này của não bộ phát huy mạnh mẽ nhất, đạt tới đỉnh cao nhất về kết nối, phân tích, và tổng hợp dữ liệu. Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng từ 7-12 tuổi là khoảng thời gian tối ưu để phát triển tư duy logic. Từ thời khắc chín muồi này, tuỳ theo công thức đúc kết sai lệch hay chuẩn xác, mà cứ thêm một tuổi một người sẽ.. nặng nề thêm trong cách sống vì quá dày đặc định kiến. Kiểu như máy tính bị cài nhiều virus, nặng nề chậm chạp và sai số cao. Cho tới một lúc nó quá tải, treo máy, người ta cần quyết định huỷ đi những cài đặt sẵn có và hướng tới bộ vi xử lý tinh tế hơn.

Dion nghe tới đây cười hô hố, làm mẹ cũng phá lên cười theo.

Trong mỗi người còn mang một bộ gene thừa hưởng ký ức và trí khôn sinh tồn từ bao thế hệ. Nghĩa là tuy con không nghĩ, hay chưa kịp nhẩm ra, thì tự cơ chế sinh tồn và đúc kết từ di truyền trong con, đã khiến con phản xạ “vô điều kiện” trước các tình huống cần sinh tồn. Cơ chế này có thể được thừa hưởng chung từ nhân loại, nhưng có phần “may đo” rất rõ rệt từ chính người cha, người mẹ, người ông, người bà.. của con. Và người ta thường cho rằng phải trải qua hàng trăm ngàn năm thì mới đủ xi nhê để di truyền lại cho con cháu. Nhưng trong một thí nghiệm nọ, con tự google nhé, người ta cho chuột mẹ ăn một thực phẩm màu đỏ có chất độc, và nó bị ngộ độc sau đó. Sau đó chuột mẹ sinh ra con chuột con, con chuột con này chưa bao giờ nhìn thấy thực phẩm màu đỏ trước đó, nhưng ngay khi nhìn thấy, nó đã biết sợ và tránh né như thể gặp cái gì đó rất nguy hiểm. Vậy là kiến thức sinh tồn chỉ từ đời trước đã di truyền sang tới đời sau rồi.

Những đúc kết trong di truyền không hẳn đúng nhé, có khi đúc kết sai, vẫn di truyền theo gene tới đời con cháu.

Nhân đây mẹ cũng xin lỗi vì chưa kịp thông minh đã sinh con ra rồi.. hahaha

Dion lại cười ha hả.

Nói vậy để thấy, một người không chỉ bị lý trí/ tư duy logic làm mờ mắt, ngoài ra còn cảm xúc, và sự chi phối từ di truyền nữa, đều là những nét đẹp rất khó thấy biết để làm chủ, nếu không tập quan sát thân tâm mình.

Quay lại với vấn đề ở tuổi teen. Đúng là các bạn bị chi phối bởi cảm xúc mãnh liệt, và cộng thêm lý trí sắc bén hơn bao giờ hết. Vậy thì tại sao chúng lại là combo phá đảo, khiến nhiều bạn trầm cảm, tự sát hoặc bị ám ảnh về tự sát?

Mọi người hay phân tích ngoại cảnh, gia đình, trường lớp, bạn bè.

Mà, thông thường ta sẽ chỉ biết tìm cách đổ tại sang người khác khi bế tắc và không nhận thức ra được nguồn gốc vấn đề trong mình.

Tuy có thể mở rộng ra và nhìn vào những nguyên nhân khách quan, nhưng với chủ thể là người đang gặp vấn đề, thì đây là cái nhìn sai hướng và khó để thấu hiểu và giải quyết tận gốc, nó chỉ có ích nếu ta coi đây là hệ sinh thái mở rộng. Tức là cốt lõi của giải pháp phải là chính người đó.

Dion gật đầu hàm ý rất tán thành.

Về cảm xúc, ngay trong não bộ cũng có bộ phận riêng, bé xíu xiu, có hình hạt hạnh nhân, tên gọi “amygdala”, chịu trách nhiệm tiếp nhận thông tin tích cực và tiêu cực. Nó đặc biệt quan trọng khi một người gặp tình huống khiến họ sợ hãi. Khi có tín hiệu hoặc tình huống đáng sợ, nó lập tức truyền tin tới vùng thuỳ trán (prefrontal cortex), và nếu cần thiết thì chính vùng này sẽ ra lệnh để người này bỏ chạy hoặc tấn công.

Khi chưa thực tập quan sát tỉnh biết, hay chưa biết cách bao quát thấu hiểu tiến trình phản ứng cảm xúc của mình, thì một người có thể phải chịu đựng đè nén hoặc bùng phát nổ tung theo “lệnh” của não bộ. Nói một cách khác, vẫn bị chi phối hoặc cố gắng đè nén, chối bỏ phản ứng của mình bằng các ý niệm khác nhau.

Quay lại mệnh đề “Sống là phải có ý nghĩa”.

Từ lúc nào dường như ai cũng thấm nhuần “đúc kết” này mà không thực sự hiểu “ý nghĩa của cuộc sống” trong mệnh đề này cụ thể là gì. Có thể là qua phim ảnh, sách vở, các bài báo, qua cách xã hội tôn vinh hay hạ thấp một ai đó, mà mỗi người tự đúc rút cho mình một câu chuyện/ khái niệm về cái gọi là “ý nghĩa cuộc sống”.

Mẹ liệt kê sơ sơ:

-Sống phải hết mình, có được nhiều trải nghiệm đa dạng, thì mới có ý nghĩa

-Trở thành người giúp ích cho xã hội, thì mới là sống có ý nghĩa

-Là tấm gương được cả dòng họ ca ngợi, là sống có ý nghĩa

-Báo hiếu được cho cha mẹ, che chở bao bọc và giữ gìn hạnh phúc gia đình, là sống có ý nghĩa

-Học rộng hiểu cao, biết nhiều kiến thức, có nhiều phát minh.. là sống có ý nghĩa

-Hiểu ra quy luật của vũ trụ, nhận biết được chính mình, là sống có ý nghĩa..

– Tự do làm thứ mình thích, là sống có ý nghĩa

Dường như mỗi người sẽ nghiêng về 1 khái niệm khác nhau, nhưng ít nhiều sẽ coi đó là những tư tưởng để hướng tới, nhằm tìm được ý nghĩa cho cuộc sống của mình.

Vào lứa tuổi dậy thì, khi óc logic và khả năng quan sát, phân tích dữ liệu và suy luận đạt điểm sắc bén nhất, thì có một hiện tượng xảy ra, đó là sự suy luận này bế tắc khi so sánh, đối chiếu, và tổng hợp các dữ liệu để tìm ra thứ gọi là “ý nghĩa cuộc sống”, hoá ra “ý nghĩa” không hề tồn tại như cách mọi người liệt kê, hay nói cách khác, “ý nghĩa cuộc sống” chỉ là các câu chuyện/ ý niệm được kể và hình thành dựa trên sự xâu chuỗi trải nghiệm. Trải nghiệm tuy có thật, nhưng ý niệm về ý nghĩa của nó là sản phẩm của tưởng tượng. Tưởng tượng thì không sai hay đúng, nó hay ho và là gia vị cho cuộc sống, nhưng sẽ là vấn đề khi người ta bị bám chấp vào đó và không thể nhìn hiện thực nếu thiếu lăng kính do mình tưởng tượng.

Một bộ óc thông minh sẽ nhanh chóng nhận thấy, ngay cả khi được tự do làm thứ mình thích, báo hiếu được cho cha mẹ, là tấm gương của cả dòng họ, học rộng hiểu cao, có nhiều trải nghiệm đa dạng, là người giúp ích cho xã hội.. thì sự sống vẫn không ngừng tuôn chảy một cách ngẫu nhiên không theo cách của bất cứ câu chuyện hay lý tưởng nào. Tư duy logic sẽ hoàn toàn bó tay khi đi tìm “ý nghĩa cuộc sống”, hoặc đơn giản, nó sẽ kết luận: “Cuộc sống thực ra không có ý nghĩa gì, mọi ý nghĩa đều là do trí tưởng tượng tự gán ghép”.

Lúc này, nếu như toàn bộ “lý do sống” được lập trình dựa trên công thức “vì có ý nghĩa”, thì hệ điều hành sẽ bị crushed, bị sụp đổ cơ sở tồn tại của nó.

“Cuộc sống này là vô nghĩa”

“Tôi không thấy cuộc sống có ý nghĩa gì”

“Sống để làm gì, hoá ra chả để làm gì cả..”

là những phát hiện đầu tiên của tâm trí

Tiếp sau đó thường sẽ là:

“Vậy thì mình nên chết quách đi ..”

“Thế thì sống làm gì nữa..”

Dion nghe tới đây gật gù, liên tục nói “Đúng thế, đúng thế!”

Dĩ nhiên trong khuôn khổ này, ta chỉ nói về mệnh đề “Ý nghĩa cuộc sống”, một mệnh đề thuộc về phạm trù ý niệm, tức là sự suy luận của tâm trí, chứ không tồn tại trên thực tế.

Ngoài ra còn có nhiều mệnh đề khác như “Sống là phải được mọi người tôn trọng” v.v.

Khi tâm trí đối diện với thực tại và so sánh với các dữ liệu mà không thể giải được bài toán của mệnh đề, nó trở nên bế tắc.

“Mình chết quách đi cho rồi, mình bế tắc quá, vô dụng quá, vô nghĩa quá..”

Đó là suy nghĩ nảy lên trong tâm trí.

Và đó là những kết luận đúng. Nhưng không phải dành cho chủ nhân của tâm trí, mà là dành cho tâm trí thôi. Con có hiểu không?

-Có, con hiểu chỗ này. Nghĩa là tâm trí bế tắc nên phát tín hiệu vô dụng, muốn quit (sập nguồn)..

-Đúng rồi. Thế nhưng đây là mấu chốt của sự nguy hiểm: đa số mọi người đánh đồng mình với suy nghĩ và tâm trí của mình.

“Mình nên chết quách đi cho rồi, bế tắc quá” – tâm trí nói

Và chủ nhân của tâm trí tưởng “Mình” là chính anh ta, vội tin ngay, và làm theo ngay mệnh lệnh của tâm trí.

Đây chính là sự đồng hoá mình với suy nghĩ, bị lệ thuộc và chi phối bởi tâm trí.

Vậy một tâm trí thông minh ơi là thông minh, sẽ đúc rút ra được dữ liệu “bế tắc”, “không giải được bài toán tưởng tượng”..

Với người thực tập quan sát, tỉnh biết, thì những bế tắc này là vàng bạc châu báu rất quý giá. Vì đây chính là điểm mấu chốt để nhận ra các mệnh đề ảo tưởng và sự bám chấp vào các ảo tưởng. Người đó sẽ mừng như bắt được vàng vì thấy được điểm bám chấp, lúc này liền buông xuống ảo tưởng và sống tiếp một cách an nhiên không còn bị lệ thuộc vào tư tưởng nữa. Như vậy gọi là có trí tuệ, tức là vượt trên cái thông minh của tâm trí một bậc.

-Trí tuệ/ thông thái.. nghĩa là thấy được cả sự “thông minh” của tâm trí mà không bị cuốn vào nó phải không mẹ? – Dion gật gù.

Đúng thế.

Nhưng đa số mọi người còn đồng hoá mình với tâm trí, vì vậy không có trí tuệ như thế, họ đơn giản coi đây là điểm quẫn bách, sự tối tăm của cuộc đời, và rất dễ bị sự đồng hoá này làm cho gây nguy hiểm tới bản thân và người khác.

Tâm trí bảo “Kết liễu đi!” vậy là thay vì để tâm trí tự kết liễu cái lập trình của nó, người ta lại đi kết liễu chính mình hoặc người khác. Rất là dở hơi.

Làm gì khi nhận ra sự sống chỉ là.. sự sống thôi?

Vậy thì việc phát hiện ra “Cuộc sống thực chất vô nghĩa”, là một dấu hiệu cho thấy trí thông minh hoạt động cực tốt, phân biệt được tưởng tượng và thực tế, lý thuyết và hiện thực. Nhưng người nào quá tin vào mệnh đề “Sống phải có ý nghĩa” và không chấp nhận được rằng “Ồ cuộc sống làm gì có ý nghĩa gì” sẽ rất đau khổ, suy sụp, và có thể chọn cách tự sát. Ngay cả ý nghĩ “Cuộc sống thực ra vô nghĩa” cũng đủ làm cho họ thấy lộn mề, chao đảo, khó thở rồi.

Ngoài số người tự sát khi phát hiện ra cuộc sống “vô nghĩa”, thì số còn lại đang sống sau phát hiện thật thà giản đơn mà chấn động này thường thuộc về hai kiểu:

-Kiểu 1: người đã giác ngộ sự thật, tức là nhận ra sâu sắc 3 điều sau:

  • sự tồn tại này là vô thường, đổi thay liên tục
  • sự tồn tại này không theo ý muốn hay lý thuyết nào
  • sự tồn tại này không nhân danh hay thuộc chủ quyền kiểm soát sở hữu của ai hay đấng nào

Đương nhiên, số người này khá ít ỏi, vì vậy đa số thuộc về kiểu người thứ 2:

-Kiểu 2: người sống nhờ vào niềm tin hi vọng ( cũng hay được biết đến như người nuôi dưỡng tư duy tích cực)

Trong trường hợp tâm trí họ bế tắc vì không thể giải được một “lý thuyết” nào cho khớp với thực tại, thì họ sẽ chủ động tìm kiếm và nương tựa vào các lý thuyết mới, có thể rất dễ nghe, hấp dẫn, và cảm giác rất nhân văn.

Tại sao là Lý thuyết mà không phải là Sự thật, vì những lý thuyết này được đúc kết không dựa trên sự quan sát thấy biết rõ ràng nơi thân, tâm, cảm xúc và hoàn cảnh của họ, mà dựa trên các suy luận, tư tưởng, sách vở, tin đồn, câu chuyện sưu tầm từ các nguồn khác nhau.

Có rất nhiều lý thuyết như thế để người đời nương tựa vào, nhằm có cơ sở lập luận để tiếp tục một cuộc sống “có ý nghĩa”. Ngay trong những lớp học của mẹ tại Như Là, cũng dễ nhận thấy dù một số người đang trên hành trình quan sát chính mình, thì cơ chế “tìm kiếm ý nghĩa từ giả thuyết” vẫn rất mạnh mẽ.

Vậy đấy, ta thấy được 3 kiểu người:

Kiểu 1: nhận ra cuộc sống vô nghĩa, không theo ý mình, không chấp nhận được điều này, nên tự sát – dĩ nhiên ở đây ta không bàn về quyền quyết định của một người về sự sống hay cái chết của bản thân. Ta chỉ đang nói đến việc quyết định đó dựa trên cơ sở lập luận nào.

Kiểu 2: liên tục tìm kiếm ở các tư tưởng, lý thuyết khác, tiếp tục có động lực sống vì nay đã một lý thuyết khác về ý nghĩa của cuộc sống. Những ý nghĩa tưởng tượng này có thể nhân danh nhiều thứ lắm. Nhân danh giác ngộ, đắc đạo, cứu thế.. đều có cả.

Kiểu 3: nhận ra cuộc sống vô thường, không theo ý mình, không thuộc sự sở hữu kiểm soát của riêng ai – liền buông bỏ mọi ảo tưởng, sống trung thực, trải nghiệm trọn vẹn từng biểu hiện của sự sống trong mình, tôn trọng nhịp điệu riêng của mỗi sinh vật, tôn trọng sự sống và cái chết như biểu hiện của tự nhiên. Thôi không còn tham cầu và dùng bạo lực tinh thần hay thể chất để kiểm soát thao túng mình và người khác trái mong muốn hay sự tự nhiên.


Bản năng, trí thông minh, và trí tuệ

Mình quay lại về đứa trẻ 2 tuổi với sự trải nghiệm trong veo nhé, đứa trẻ đó với tư duy logic chưa hoàn thiện, nên không bị bám chấp vào câu chuyện, suy luận, hay bị mờ mắt bởi bất cứ lập luận nào, bé chỉ đơn giản trải nghiệm hết mình thôi. Mọi thứ giữ cho bé sinh tồn như đói thì khóc đòi ăn, thích đồ chơi phải giằng bằng được, rụt tay lại khi sờ phải nước nóng, hay co rúm người, phản ứng la hét khi bị ép buộc.. là những bản năng bất cứ ai cũng có.

Nhưng đứa bé đó vẫn chưa có trí thông minh logic.

Và trí tuệ.

Lúc nãy con nói Trí tuệ tức là khả năng thấy được cả sự vận hành của tâm trí mà không bị cuốn theo phải không? Ở đây, hiểu chính xác hơn nữa, là khả năng thấy được mọi diễn biến lập luận trong tâm trí, cảm xúc, cơ thể, và hoàn cảnh xung quanh đúng như nó là, mà không bị lệ thuộc hay chi phối bởi chúng.

Vậy nên, người trí tuệ, hay kiểu người thứ 3, có khả năng sống trọn vẹn và hồn nhiên như một đứa trẻ, không phải vì họ không biết lập luận, tính toán, tư duy, so sánh, phân biệt.., mà bởi vì họ không bị lệ thuộc bởi chúng, mà chủ động được việc sử dụng chúng tuỳ theo hoàn cảnh và nhu cầu.

Thế còn những người đã phát triển trí thông minh và có tư duy lập luận sắc bén, họ thường bị kẹt tại giai đoạn này, và bị lệ thuộc vào chính hệ tư tưởng và lập luận của mình, nên không thể đơn thuần trải nghiệm sự sống như nó là nữa.

Nói nôm na, nếu nhìn tiến trình phát triển não bộ cũng như sự trưởng thành về nhận thức, thì sẽ thấy các giai đoạn:

-bản năng

-bị bản năng dẫn dắt, điều khiển

-làm chủ được bản năng (tức là vẫn có bản năng nhưng không bị chi phối bởi chúng)

-phát huy khả năng tư duy

-bị tư duy dẫn dắt, điều khiển

-làm chủ tư duy (tức là vẫn có khả năng tư duy nhưng không bị chi phối bởi chúng)

Đa phần, theo quan sát của mẹ, thông thường đến tuổi dậy thì, khi người ta phát huy tư duy thì cũng chững luôn tại đó, tức là não bộ sử dụng thuần thục tư duy, mở rộng ra các lĩnh vực khác nhau.

Nhưng dù trông đa dạng và trải nghiệm rất phong phú, một người vẫn có thể không có sự trưởng thành hơn trong nhận thức hay sự phát triển của não bộ. Đôi khi người ta nhầm lẫn biết nhiều, trải nghiệm nhiều, thì sẽ thông thái. Nhưng trong trường hợp so sánh giữa trí thông minh và trí tuệ, thì không phải như vậy. Trong khi trí thông minh là khả năng so sánh, phân biệt, phân tích, tổng hợp dữ liệu thuộc các phạm trù khác nhau. Thì trí tuệ vượt trên tầm đó, nó khiến một người có thể bao quát thấy biết được mọi nhận thức và tiến trình tâm lý của mình. Nó nằm ngoài trí thông minh. Trong khoa học, người ta đang đặt câu hỏi liệu vùng Precuneus có phải là khu vực não bộ sẽ được kích hoạt khi trí tuệ phát huy hay không. Vì thế nên mẹ mới đặt giả thiết đây chính là tiến trình phát triển não bộ tiếp theo sau việc phát triển tư duy.

Một người không thông minh, không giỏi tính toán suy luận, nhưng lại có thể có trí tuệ, gọi là “biết người biết ta”. Vì trí tuệ là khả năng thấy biết hiện tượng như nó là, không bị che phủ bởi bất cứ học thuyết nào. Tạm gọi là người có cái nhìn tinh tường, sáng rõ, trọn vẹn về các hiện tượng.

Ngược lại, một người có thể rất thông minh, am hiểu nhiều học thuyết, chế tạo được tên lửa, tàu ngầm, lý luận bẻ cong được cả sự thật, nhưng lại có thể là một người không hề có trí tuệ, không nhìn thấy được sự việc đơn thuần như nó là.

Vừa nói tới đây, thì xe đã về tới nhà.

Dion và tôi xuống xe, mỗi người một tay bắt đầu di chuyển đồ đạc.

Em Leo bắt đầu tranh nói, gọi anh ý ới, và liến thoắng kể chuyện, ca hát, lý giải, tự lẩm bẩm một mình..

– Giai đoạn khởi đầu của “sự điên cuồng tâm trí” đây – tôi cười và đùa với cả nhà

-Sự điên cuồng tâm trí? -Dion thắc mắc

-Uh, là khi tâm trí bắt đầu nảy sinh hàng loạt suy nghĩ, luận điểm, chuyện kể.. Tiếng Anh hay gọi là “Brain chatter” – hay còn gọi là sự huyên thuyên của não bộ hihi..

-Nhưng mà, mẹ ơi, một người có thể chọn nghĩ cái gì mà, chứ đâu phải huyên thuyên trong não cả ngày như vậy?

-Ồ, Dion. Thật vậy sao? Vậy ngay bây giờ con hãy thử chọn ra một suy nghĩ và suy nghĩ nó như ý muốn xem nào, nhớ là đừng nghĩ về điều không muốn nhé?

Dion nghệt mặt rồi bật cười.

-Con thử ngay đi xem nào.. Mẹ yên lặng đây này.. – tôi hóm hỉnh nhìn cháu

30 giây yên lặng trôi qua, Dion tủm tỉm cười.

-Con ah, cho rằng mình có thể chọn được suy nghĩ chính là một cách tinh tế để nói rằng suy nghĩ này là của tôi, do tôi, vì tôi rồi rất mau chóng tự nhận các diễn biến nội tâm đó thuộc quyền sở hữu và kiểm soát của mình. Nó chính là lý do mấu chốt vì sao một người kiệt quệ, mất năng lượng, xuống dốc về tinh thần, khi cả ngày cứ tranh đấu vật lộn và tìm cách kiểm soát tâm trí, cảm xúc của mình. Đúng là một người có thể hướng tâm trí chú tâm vào điều khác, như cách một người ăn trộm tập trung đi nhẹ nói khẽ để không bị ai phát hiện ra, hay cách người ta hết sức cẩn trọng nâng từng tách trà, hay tìm cách đánh lạc hướng mình sang một suy nghĩ khác.. Nhưng đó vẫn không phải là gốc rễ của việc phát huy trí tuệ.

-Hihi, vâng ạ..

– Nếu họ biết quan sát và thừa nhận, cho phép những diễn biến đó trong tâm một cách riêng tư (chứ không phải cho phép mình đi làm hại bản thân hay tấn công người khác), thì họ sẽ đạt tới trí tuệ, thấy biết mọi diễn biến tâm mà không bị kiểm soát bởi nó.

Dion, chủ đề “Ý nghĩa cuộc sống” này rất thú vị, tối nay mẹ sẽ thử đem ra thảo luận cùng mọi người trong lớp học.

Lúc này, Leo đã kịp đu lên người mẹ và đòi tuti, mọi người lục tục thu xếp đồ đạc trong nhà. Một tuần mới đầy hứng khởi lại bắt đầu.

Chuyện cái chân đau

Leo hàng ngày thường khoe rằng con thích ăn thật nhiều để nhanh cao lớn được như papa.
“Mẹ, mẹ xem này..” – con chờ mẹ nhìn rồi xúc mấy thìa cơm thật đầy tự ăn, trông rất hào hứng.

“Con sẽ lớn giống như Papa phải không mẹ?”

“Phải rồi, con ăn giỏi lắm!” – Mẹ sẽ gật gù khen, và không quên đệm thêm rằng con sẽ cao lớn như papa.

Hôm qua Leo ngủ dậy, con hào hứng tụt xuống giường để chạy vào phòng anh Dion như mọi sáng. Nhưng lần này con ngã khuỵu. “Mẹ ơii, chân con đau quá!!!” Leo hét lên.
Mẹ vội chạy ra đỡ, con khóc hỏi mẹ tại sao lại đau chân như thế? Mẹ đoán chân con bị tê.

Nhưng rồi con vẫn cứ bị đau, cả ngày lâu lâu con lại khóc thét. Đi tiểu con cũng phải nhảy lò cò để vào toilet, trông thật đáng thương.

“Có lẽ là Growth spurt (Trổ giò) đó mẹ, mẹ có nhớ khi bé con cũng từng bị đau như vậy không?” – anh lớn Dion nhắc mẹ.

-Uh nhỉ, chắc là như vậy đấy em – papa cũng gật gù, “hồi bé anh trổ giò cũng đau lắm”.

Mẹ thấy yên tâm hơn phần nào.

“Mẹ sẽ cho Leo xem video này nhé, chân con đau như vậy là vì con đang lớn nhanh, giống như là chân con đang.. mọc ra đấy” – Mẹ dỗ dành Leo

Con say sưa xem các video giải thích về sự tăng trưởng ở trẻ nhỏ, xương mọc như thế nào.. Đang say mê bỗng dưng Leo oà lên khóc

-Mẹ ơi, mẹ ơi….. Con không muốn lớn đâu, con không muốn to lớn giống như Papa đâu mẹ ơi..

Nước mắt con đầm đìa, lã chã rơi đầy tay mẹ, con khóc thảm thiết và nức nở hơn nhiều so với khi bị đau chân.

Con lắc đầu nguầy nguậy, mếu máo “Con không muốn to lớn như Papa đâu mẹ ờiii…”

Mẹ ngơ ngác.. Chẳng phải con vẫn luôn ao ước được cao nhanh như Papa hay sao. Có lần cứ ăn xong một thìa cơm, con lại đứng dậy và nói “Mẹ, nhìn này!”, rồi con cố hết sức để.. nhảy lên cao. “Con cao không???” “Cao!” “Con sắp cao bằng papa rồi đấy!” “Ừ!” “Bao giờ thì con cao bằng papa hả mẹ?” “Uhmm… cũng phải dần dần con ạ.. Nhưng khi con cao bằng Papa rồi, con sẽ thích bé như thế này..” ‘Tại sao lại thế hả mẹ?” “Vì cao như papa nghĩa là nhiều trách nhiệm hơn, phải bê vác nặng hơn, ít được chơi đùa hơn…”

Mẹ chợt sực tỉnh, quay ra hỏi con “Leo ơi, con sợ cao lớn giống papa à?” Leo nhắm tịt mắt lại để nước mắt trào tuôn, con hít một hơi sâu rồi gật gật đầu. “Có phải con sợ cao lớn giống papa thì sẽ không được tuti nữa không?” – Leo gật đầu. “Có phải con sợ phải bê vác nặng không?” – Leo gật gật đầu, khóc rất to. “Có phải con chưa sẵn sàng để cao to như vậy đúng không?” – Leo oà lên khóc, gật đầu thật mạnh mẽ.

Ôi mẹ thương Leo quá, mẹ ôm em vào lòng rồi vỗ về, dỗ dành em: “Con yên tâm, con đang lớn nhưng còn lâu lắm lâu lắm mới cao lớn như Papa được…”

Leo vẫn oà lên khóc nức nở “Con không muốn cao lớn như papa đâu…”

Các hình ảnh video, phim siêu nhân, khoa học.. bỗng dưng lởn vởn trong tâm trí của mẹ. Nào là cảnh một cậu bé tí hon bỗng vụt lớn thành siêu anh hùng cao to trong nháy mắt, nào là cảnh hoạt hình mô tả chân và tay của một đứa bé dài ra với tốc độ chóng mặt, chỉ trong 1 giây đã thành người lớn.. Có lẽ Leo của mẹ cũng đang nghĩ chân và tay con đang dài chóng mặt như thế, và rất nhanh, khi con không kịp chuẩn bị tâm lý hay sẵn sàng, thì con đã vụt lớn cao to mãi mãi như Papa mất rồi, còn ti mẹ thì sao, còn đồ chơi thì sao…? Vậy nên “kinh nghiệm phim ảnh” này ập đến và khiến con hoảng hốt, sắp không còn kịp nữa rồi, nên con mới thảng thốt, nức nở như vậy…

Cả nhà lại đến và trấn an con, hãy nhìn anh Dion này, mãi vẫn chưa cao bằng papa.. Nhưng mọi người nhớ ra là con không có khái niệm về thời gian là mấy.., “nhiều năm nữa” nghĩa là gì, là như thế nào???

Mẹ cứ ôm Leo vào lòng và dỗ dành thương em mãi…

P/S: Hiện tượng “trổ giò” ở trẻ em thực ra rất khó lý giải, theo thống kê, khoảng 30% trẻ sẽ có lúc thấy đâu bắp chân, có thể đau đến mức tỉnh cả giấc. Người ta cho rằng thực ra “xương mọc” không phải là lý do, mà do trẻ vận động chạy nhảy quá nhiều nên cơ bắp bị quá sức gây đau đớn.

Nhàn cư vi bất thiện

“Nhàn cư vi bất thiện”

Rảnh rỗi không có gì làm thì hành động sẽ không lương thiện – Câu này hay được dùng để ám chỉ những người ăn không ngồi rồi, rảnh quá nên hành động thường đem tới điều rắc rối, thiếu thiện lành cho bản thân và những người xung quanh.

Cùng lúc đó chúng ta lại có câu “Không làm gì mà không gì không làm” (Lão Tử) – hàm ý rằng tuy không can thiệp, kiểm soát nhưng mọi thứ tự chúng vận hành. Câu này nổi tiếng, nói về tinh thần vô vi của một người hiểu đạo, có trí tuệ, tức là đã vượt trên kiến thức thế gian, hay nhu cầu can thiệp, sở hữu và kiểm soát thông thường. Người này tuy không tham cầu kiểm soát (không làm gì) nhưng lại là người toả ra điều lành thiện cho chính mình và xung quanh.

Nhìn bề ngoài thì cả hai người đều có vẻ nhàn nhã, nhưng ai tinh ý sẽ thấy được ẩn sau cái “nhàn” đó là ung dung tự tại hay lăng xăng bất an.

Vậy thì điều gì dẫn tới sự khác biệt giữa hai người trên? Cùng “không làm gì” “nhàn cư”, vậy sao một người vi bất thiện còn một người thì vô bất vi?

Đầu tiên, cùng Ly thử làm một trắc nghiệm vui nhé.

Thời gian rảnh rỗi của bạn thường được dùng làm gì? 

1. Nghiên cứu, mua bán, tập luyện, sử dụng các loại vũ khí gây sát thương 

2. Tìm kiếm gặp gỡ bất cứ ai để than vãn, trăn trở, trách cứ, bình phẩm..v.v. 

3. Hóng chuyện thiên hạ, người nổi tiếng, tham gia các nhóm tán gẫu, bóc phốt, bình phẩm chuyện trên trời dưới biển, chính trị, kinh tế v.v.

4. Shopping như một sở thích tiêu tiền, nhìn xem đông tây có gì hay ho kỳ lạ để mình mua, mua để giết thời gian và có sự phấn khích chứ thật ra không cần.

5. Nghiên cứu sâu các thuyết âm mưu, tìm hiểu ngọn ngành, lần ra dây mơ rễ má các tin tức giật gân .. như một cách để bồi bổ kiến thức, trang bị hiểu biết 

6. Nghiên cứu, mua bán, và sử dụng các chất kích thích để được hưng phấn, thư giãn, quên đời, có cảm giác lạ, thăng hoa..v.v. 

7. So sánh cuộc sống/gia đình/vợ chồng/ con/mình và những người xung quanh, thấy ai hơn thì tìm cách đổ tại hoặc tự tạo áp lực trang bị để gia đình/ chồng vợ/con/mình cũng được như thế 

8. Nghiền ngẫm về tương lai xa, tự ngồi nghĩ ra và lên kế hoạch cụ thể, tỉ mỉ cho nhiều năm sau để biến ước mơ và hoài bão thành sự thật

9. Đọc, xem các tiểu thuyết, câu chuyện, phim ảnh ngôn tình ngang trái, cung đấu, bạo lực, ân oán giang hồ, nợ máu trả máu, phản ánh sự thống khổ bệ rạc tù túng của kiếp người v.v.

10. Chủ động ngó nghiêng, để ý tới những người thân, bạn bè quanh mình. Thấy ai đang sống vô nghĩa, chậm tiến, ăn mặc khó ưa, tình duyên lận đận.. thì liền tìm cách góp ý, khuyên nhủ, lân la bắt chuyện để hỗ trợ giúp đỡ 

11. Dẫn dắt hoặc tham gia ném đá, mỉa mai, thể hiện sự phẫn nộ tới những phần tử tội phạm, đáng ngờ, độc hại, lệch chuẩn, chưa đủ hoàn hảo của xã hội

12. Dẫn dắt hoặc tham gia tranh đấu, chỉ trích, kích động, vùi dập, mỉa mai, lên án, đả kích bất cứ ai đang không thiện lành, ăn chay, bảo vệ môi trường, sống trong sáng, một vợ một chồng, kiếm ra tiền, đóng góp cho xã hội, đẹp, không đẹp, phát ngôn thiếu thận trọng, quảng cáo trá hình, rao giảng đạo lý, bạo hành, dâm ô, khoe từ thiện, không khoe từ thiện v.v. 

13. Nghĩ ngợi, trăn trở với thời cuộc và cuộc sống của chính mình, bao vấn đề được bật ra trong tư tưởng và bao nhiêu cách giải quyết cũng được bật ra trong tâm trí. Nhưng vấn đề nọ đánh cách giải quyết kia, cứ như thế trăn trở mãi không nguôi.. Càng nghiền ngẫm càng thấy xã hội suy đồi xuống cấp, cuộc sống của mình bế tắc không lối thoát. 

14. Đắm chìm, say mê vào những học thuyết khác nhau về nhân sinh, vũ trụ, sức khoẻ, kinh tế, văn học, lịch sử, nghệ thuật, môi trường.. Nhìn đâu cũng thấy cuộc sống qua các lăng kính của những học thuyết đó. Lại có rất nhiều trăn trở, lại thấy nhiều việc phải làm.

15. Tra cứu tình hình thế giới, đọc báo, xem tin tức, làm sao để nắm được thật nhiều thông tin, biết trước được các thảm hoạ, các diễn biến đông tây.. 

16. Nghiêm khắc huấn luyện bản thân theo cơ chế ăn uống luyện tập làm đẹp nào đó.

Những đề mục trên mình liệt kê sơ sơ, thực chất ra ai trong chúng ta cũng ít nhiều thực hiện. 

Giờ mình lại liệt kê tiếp các hoạt động khác mà một người thường hay làm lúc rảnh rỗi nhé 

17. Trồng trọt, chăn nuôi, chăm sóc vật dụng trong nhà hoặc ngoài trời 

18. Tham gia các hoạt động thể chất như chạy, nhảy, đạp xe, đi bộ, leo núi, bơi lội, thả diều, dã ngoại, tập gym, nhảy dù, thể dục nhịp điệu, khí công, yoga v.v. 

19. Chơi đùa, học tập không áp lực cùng con/cháu

20. Tham gia các hoạt động không áp lực như vẽ tranh, câu cá, làm thơ, chơi nhạc, nuôi chim, cá cảnh, bonsai, khám phá thiên nhiên, du lịch, làm bánh, thủ công, rong ruổi thưởng ngoạn các cung đường, cảnh vật, chụp ảnh, ca hát .v.v. 

21. Làm việc nhà, sắp xếp, thu dọn vật dụng, đi chợ, nấu ăn, trang trí nhà cửa.. 

22. Thư thả đọc sách, học tập, nghe/xem phim ảnh bổ sung kiến thức, kỹ năng về các ngành nghề, hiểu biết cuộc sống .. như một niềm vui trong lúc rảnh rỗi 

23. Chia sẻ kiến thức, truyền cảm hứng, kiến thức, kỹ năng của bản thân tới mọi người mà không có áp lực phải thay đổi ai 

24. Thường nhận biết và thừa nhận, trung thực với mọi diễn biến tâm lý trái ngược của bản thân 

25. Xử lý các việc đến tay 

26. Xem phim, ảnh, tài liệu về sự đa dạng phong phú của cuộc sống 

27. Chăm sóc sức khoẻ, sắc vóc, thử nghiệm các cách tập luyện nhưng với tinh thần khám phá, không áp lực 

28. Dành thời gian để trọn vẹn với sở thích, ước mơ của mình trong khả năng thực có ở hiện tại 

29. Lên tiếng, góp phần đưa các giải pháp thiết thực cho các vấn đề quanh mình (môi trường, kinh tế, xã hội)

30. Tuỳ theo hoàn cảnh mà hỗ trợ mọi người thấu hiểu, kết nối, nâng đỡ nhau thấy đúng, hiểu đúng, dừng bạo lực trong lời nói và hành vi giữa cha mẹ với con cái, gia đình, nhà trường, xã hội, quốc gia..v.v. 

Chắc hẳn đọc đến đây ai cũng thấy là có 2 danh sách liệt kê thí điểm các hoạt động mà một người thường làm khi rảnh rỗi.

Danh sách từ 1-16 thường có xu hướng khiến ta mắc vào sự quẩn quanh của tâm trí, sinh sợ hãi, tưởng tượng khác xa hiện thực rồi kiểm soát, giật dây, cưỡng ép chính mình và người khác. Nhiều khi còn sinh ra bao chuyện rối tinh vì nhu cầu “không dựa trên thực tế”, “cách ly với hiện thực” vì chất kích thích, hoặc vì có động lực là nỗi sợ hay sự phẫn nộ nên thường sẽ không làm người ta sáng suốt điềm tĩnh hay có giải pháp ôn hoà, lợi mình lợi người. Vậy lúc nhàn rỗi mà sa đà quá vào các hoạt động từ 1-16, lại không tỉnh biết để thấy rõ diễn biến tâm lý, tâm trí, và hành vi của mình.. thì một người dễ có phát ngôn, hành động, can thiệp một cách “bất thiện” tới chính họ và người xung quanh. 

Khi ta “nhàn rỗi” theo kiểu như vậy, thân có vẻ nhàn nhưng tâm trí không nhàn, lúc này thực chất sẽ thấy rấm rứt, khó chịu, bất an, luôn phải tìm thấy cái gì đó để can thiệp, kiểm soát theo ý mình, không thể ung dung tự tại được. Cho nên tuy “nhàn” nhưng vội vã, hay can thiệp, “đầu nhảy số tanh tách”, luôn thấy phải nói hay phải làm cái gì đó nhưng thực chất chỉ là sự rối mù, cuống quýt vì tâm trí đang huyên náo lung tung. 

Danh sách ví dụ từ 17 – 30 cho thấy nhiều việc “chân, tay”, liên quan trực tiếp đến các giác quan và hiện thực được trải nghiệm trên thân thể, ca hát, nhảy múa, làm bánh, chụp ảnh, chăm sóc con cái v.v… đều là các hoạt động trực diện, khi thực hiện ta có mặt ở hiện tại nhiều hơn, với cái thực có đang là, hơn là cứ sa lầy vào sự quẩn quanh của suy tưởng, tâm trí. Đặc biệt là các “vấn đề” trong thực tại phát sinh khi làm bánh, thể dục, chụp ảnh, yoga, nấu cơm.. vốn rất trực diện và giản dị, kích thích sự sáng tạo trong hiện tại. Chứ không đao to búa lớn xa vời với thực tế như khi ta bị kẹt vào suy tưởng. 

Đây chính là lý do vì sao một người trông có thể “bận rộn” với các việc chân tay, nhưng tâm thế kỳ thực lại ung dung không có áp lực. Người này chẳng có mấy “nguy cơ” vướng vào sự hỗn mang của tâm trí, vì vậy mà ít có động cơ hay môi trường để làm hay nói điều gì thiếu thiện lành. 

Những hoạt động liên quan tới trí óc, tưởng tượng.. như học hành, xem phim ảnh về sự đa dạng của cuộc sống (chứ không phải là về sự khốn nạn của cuộc sống).. cũng không tạo điều kiện cho tâm trí lập trình theo nỗi sợ hay sự phản kháng, mà thay vì đó, mở mang và đầy sáng tạo. 

(Lẽ dĩ nhiên, một người vẫn có thể chăm chỉ hoạt động về “thân thể” như tình dục, thủ dâm, tìm các khoái cảm về thể xác.. nhưng như một hình thức trốn tránh thực tại, trốn tránh các vấn đề nổi cộm thực có cần đố diện và giải quyết của bản thân.)

Hai danh sách này cũng không có sự tuyệt đối trong đó. Bởi sau cùng, một người chỉ có thể tự buông đi điều bất thiện khi chính anh ta thấy biết được tâm trí/ hành vi của mình. Vậy nên quan trọng không phải là lúc rảnh rỗi anh ta thực hiện điều gì trong danh sách nào, mà là anh ta có thấy biết trọn vẹn điều đó hay không? 

Khi thấy biết, thì sẽ buông đi những sợi dây trói buộc mình vào các hiềm khích, bất thiện. 

Khi thấy biết, thì quay trở về với thực tại, vui với cái đang là, có ước mơ, có hoài bão, nhưng vẫn luôn vui với cái đang là, sống trọn vẹn với ước mơ của mình trong thực tại. 

Mơ làm ca sĩ nhưng trước mắt cứ trọn vẹn vui thích với việc hát thầm lúc trồng cây, mơ làm tỷ phú nhưng trước mắt cứ trọn vẹn, thiện lành với những cơ hội, nhân duyên nho nhỏ mà mình đang có được. 

Mọi nỗ lực, cố gắng không xuất phát từ tâm đố kỵ, sự sợ hãi, áp lực.. mà đến từ niềm vui thích tự có ở bản thân và thực tế lúc này. Như thế thì cũng chẳng còn cảm giác đang phải nỗ lực hay cố gắng, mà trái lại, đang được tận hưởng trọn vẹn cuộc đời. 

Tuỳ thuận với thực tại, làm mọi thứ trong khả năng, không bị kẹt vào áp lực phải thế này hay thế khác, thì lúc ấy là “Không làm gì mà không gì không làm”.

Vậy nhé, điều quan trọng nhất, là dù bạn thường dùng thời gian rảnh rỗi của mình vào việc gì, thì hãy cứ thấy biết điều đó. Ngàn dặm xa thì cũng bắt đầu bằng một bước đầu tiên. Đến lúc nào đó bạn sẽ thấy buồn cười, vì từ lúc nào hoạt động của mình khi rảnh rỗi dần giản dị ở đây, bây giờ với cái đang là.

“Tiếng ve kêu râm ran 

Như tan vào trong than trong đá

Ôi, sao tĩnh lặng quá!”
(Basho)

Ngày đầu tiên đi học..

Buổi sáng, mẹ và ba háo hức, rón rén chuẩn bị trong lúc em còn đang say ngủ..

Ba vào gọi, em mở mắt rồi ngái ngủ nói “hôm nay con đi học đấy..”

Mọi chuyện quá nhanh chóng, thoáng chốc em đã thấy mình trên ghế trong xe “bíp”.

Em nhìn mẹ trân trân, ánh mắt đong đầy cảm xúc và thật nhiều điều muốn nói.. Trông em như đang cố gắng để không thay đổi ý định, để không khóc, không đòi mẹ..

“Chào con nhé, hẹn gặp lại con chiều nay!”
“Con chào mẹ! À tout’ papa (hẹn gặp ba)”

Xe buýt vừa đi khỏi, ông bà bô vội chạy ra và leo lên chiếc xe máy ba đã dựng chờ sẵn để đi theo. Ba mẹ muốn tận mắt chứng kiến con ngày đầu tiên khoác ba lô vào trường học.

Nha Trang sáng nay thật đẹp, đường tới trường con đi qua đường Trần Phú, dọc theo bãi biển xanh với ánh nắng vàng mật ong..

“Em có biết lúc nãy con hỏi gì anh không?”
” Sao ạ?”
“Con hỏi: Ba ơi, rồi chúng ta sẽ gặp lại nhau như thế nào?”

Mẹ tự rút kinh nghiệm sẽ chủ động giải thích rõ hơn nữa cho con về cách các cô, chú trong trường điều phối và liên lạc với ba mẹ.

“Thương con quá, đến trường mà có biết bao nhiêu câu hỏi..” mẹ thì thầm sau lưng ba.

“Nhưng rồi ai cũng phải học để cho bản thân được có những điều bất ngờ..” mẹ tự nhủ..

Ảnh: biểu cảm của con thay đổi theo từng giây, khoảnh khắc chào ba mẹ đi học

Chọn trường

Đi xem 3 ngôi trường. Trường đầu tiên do một thầy giáo nước ngoài mở, không ưng, trường thứ 2 do một cô giáo nước ngoài mở, cả ba người: bố mẹ và con đều khá ưng.
Còn ngôi trường cuối cùng rất to, đẹp, như công viên, thuộc về một tập đoàn. Mẹ trò chuyện với cô xong lên xe hỏi:

-Papa thấy trường thế nào?
-Tất cả là những gì anh ghét! Anh ghét từ cái việc vào trường đã thấy ngay cái quầy Lễ Tân như bệnh viện, ghét cái kiểu giáo dục làm tiền.. Em có thấy không, toàn bộ cái cách họ làm giáo dục nhằm mục đích là để lấy tiền từ mọi người!!!

– Uhm.. Em thấy việc làm ra một sản phẩm và lấy tiền xứng đáng thì cũng không phải là vấn đề ạ. Em không thấy có gì đáng lên án..

– Uh thực ra cũng đúng. Nhưng anh rất bất bình, lúc nãy Leo đang chơi với 1 bạn thì có cô giáo gọi riêng bạn đó ra và cho nó kẹo, nhưng khi Leo ra theo thì cô lại giấu đi và không cho Leo dù con đã xin. Không thể chấp nhận được. Với cả anh là anh chúa ghét cái kiểu công nghiệp hoá giáo dục, một tập đoàn giáo dục đi mở trường mầm non, nói chung là chắc chắn sẽ không ra gì cả..

-Uhm..Anh ơi, em chỉ có một lưu ý khi mình chia sẻ và nhận xét về trường, là cứ nói cái mình thấy và cảm nhận trực tiếp thôi. Còn nên tránh việc phán xét dựa vào tư tưởng..

– Ý em là sao cơ..?

-À, là mắt anh thấy gì, anh cảm nhận thế nào về không khí, môi trường, giáo viên, lịch trình..của trường.. Đó là những gì mình thấy và biết, ví dụ như cô giáo không cho Leo kẹo là sự kiện anh chứng kiến được. Còn các tư tưởng như “tập đoàn thì”.. hay “giáo dục kiểu công nghiệp hoá thì..”.. vẫn là quan niệm hay định kiến, niềm tin, phán xét dựa trên suy nghĩ thôi ạ.. Cái đó mình nên bỏ qua hoặc để sau…

Quan trọng nhất là khi đến trường và tiếp xúc với môi trường, con người ở đó anh cảm thấy sao?

-Ah, Anh thấy trường bóng lộn, sạch sẽ, trông mọi thứ sáng sủa đẹp đẽ.. Nhưng mật độ mỗi cô quản 8 cháu thì anh thấy không thích bằng ở trường kia mỗi cô chỉ quản 4 cháu..

-Trường này có ưu điểm là có chương trình hệ thống toàn cầu rồi, rất nhiều hoạt động thú vị theo chủ đề.., học phí thì lại rẻ gấp 3 lần ngôi trường mà mỗi cô chỉ quản 4 cháu..

– Nhưng anh thích cái năng lượng của cô hiệu trưởng trường kia, nhìn cái thấy luôn cô là người thích nắng thích gió, rất tự do và thân thiện.

-Đúng vậy, cô cũng là người trực tiếp gây dựng ngôi trường. Em đặc biệt ấn tượng với học sinh ở đó, các bạn rất bạo dạn, sáng láng, nhiều bạn ra gõ gõ vào người em để khoe đèn lồng bạn vừa làm xong, dù không quen biết. Một ưu điểm nữa là trường có xe buýt đưa đón, còn trường của tập đoàn thì không.

-Leo, con thích ngôi trường nào? – mình quay ra hỏi con

-Con thích trường có cô giáo chơi với con ạ.

Đó cũng chính là ngôi trường ven biển có cô giáo yêu nắng gió, mà cả hai bố mẹ đều chấm.

-Leo, nếu đi học, con sẽ ở trường cả ngày cùng cô và các bạn. Sẽ không có ba mẹ ngồi cùng đâu đấy.

-Vâng con biết mà.

-Vậy con có sợ không, có buồn không?

-Không!

– Ngày mai, xe buýt của trường sẽ tới đón con đi học. Khi lên xe sẽ có con và cô giáo cùng các bạn, sẽ không có ba mẹ đâu.

-Ok, con biết mà.

– Con có sợ không?

-Không! Nhưng con muốn biết mai con ngồi xe bíp đi học và ở trường cả ngày thì papa và mẹ đi đâu???????

-Ba mẹ sẽ đi ngủ con ạ

🤣

Cô gái bán sữa

(Thái Bá Tân, Ngụ ngôn Ê-Dốp bằng thơ, NXB Kim Đồng, 2015)

“Có một cô gái nọ
Đội vò sữa trên đầu
Đem ra chợ quê bán
Và rồi, một lúc sau

Cô bắt đầu nhẩm tính
Cô sẽ mua cái gì
Bằng tiền sữa bán được
Vừa nhẩm tính, vừa đi

“Mình mua đôi gà mái
Chúng đẻ trứng hàng ngày
Bán trứng, lấy tiền đó
Đến nhà lão thợ may

May chiếc áo thật đẹp
Thêm chiếc mũ màu hồng
Mình sẽ mặc đi chợ
Ai cũng ngước mắt trông

Bọn con trai thấy thế
Đến bắt chuyện rất nhiều
Cô hàng xóm ghen ghét
Vì mình được họ yêu

Ai ghen ghét cứ việc
Không liên quan gì đây
Mình còn nhìn khiêu khích
Và hất đầu thế này…”

Cô hất đầu, lập tức
Bình sữa rơi, chán ghê
Sữa đổ ra lênh láng
Cô đành phải quay về”

Bà Ly thêm:

Nếu như cô tỉnh biết 

thấy diễn biến của tâm

không dính mắc vào đó

đã chẳng phạm sai lầm 

Đội sữa thì cứ đội 

Đi đường thì cứ đi 

Vẫn thấy tâm nhẩm tính 

Vẫn thấy chân đang đi

Cô rõ biết thực tại 

Không nhầm lẫn hoài nghi 

Mọi tiến trình vọng tưởng

Cô thấy, chẳng tin gì 

Thế gọi là thấy, ngộ 

Là không bị vô minh

Không tưởng tượng, bám chấp

Thì không làm khổ mình

Nhớ thầy

Phải mấy năm rồi, mới lại được ngao du và tâm sự nhiều với thầy như vậy.

Sáng nay thầy rời đi, mình và chàng lại bâng khuâng bảo nhau “Có thầy ở bên thật dễ thương làm sao”.

Có ông già vô sự, ưa tự mình vui, tự mình làm việc của mình. Lặng lẽ nhưng điệu đàng.

Đi đâu cũng thích nắm tay cùng đi, ai lỡ đi nhanh quá thầy lại tủm tỉm khẽ gọi ” Trời ơi, chờ thầy với..”

Cái gì cũng tủm tỉm, lúc nào cũng cười đùa được, mà thầy vừa cười vừa che miệng rung rung đôi vai rất ngộ.

Ấy thế nhưng khi ra tới thiên nhiên, học trò quay đi quay lại là không thấy thầy đâu nữa. Ngó ra xa xa mới biết ông già đã phăm phăm leo núi, lội nước thậm chí cởi bỏ quần áo sẵn sàng với thác, sông, suối.. thầy cứ lần lần men men mà lội, mà đi, ướt không sao vì đã cởi bộ sơ cua để trên bờ.

Trời mưa nặng hạt, thầy mặc kệ.. Chàng nhà mình đã bày ghế, để ô, mình cứ ngồi cầm ô ngắm nước chảy cuồn cuộn, lâu lâu lại ngó ra xa xa canh chừng thầy. Canh chừng cho vui vậy thôi.

Phải một lúc sau thầy mới quay về, sau khi đã săn lùng được mấy viên đá nặng nặng.

“May quá, mình đặt mua 15kg hành lý” – thầy lại lấy tay che miệng, cười rung rung như một đứa trẻ.

Ông già gần đây có sở thích đi mò đá quý ở sông, suối, biển rồi về mài, mài ra ngọc, thạch anh, ruby.. rồi đem tặng.

“Thầy ngồi một chút với em”

Mình rủ, thầy ngồi cầm ô, làm lon bia, trên đầu mưa nặng hạt, trước mắt là con suối đang đổ ghềnh cuồn cuộn sóng.

– Ui cha, Tiên!!!!

Khuya xuống, câu chuyện đẩy đưa thế nào, được nghe thầy chậm rãi kể những lần hút chết, những chuyện thế thái nhân tình. Càng nghe càng thấy cuộc đời quả thực là kỳ diệu, cuộc sống không có gì ngoài rực rỡ. Mọi trải nghiệm từ đau thương đến hạnh phúc đều là những phút giây huy hoàng chói lọi. Nghe những bí mật thầy kể ra mà giật mình, thì ra là thế.

Chúc thầy sống lâu hơn trăm tuổi!

Một ý thơ, đa phong cách

Hôm nay ngồi nói chuyện với thầy mà cười như được mùa.
Nhân tiện đọc lại mấy bài thơ dịch theo phong cách các tác giả khác nhau để cùng thầy cười sướng. Bài copy trên mạng: 

Có bài thơ của một nhà thơ người Thổ Nhĩ Kỳ tên là Qyazzirah Syeikh Ariffin như sau:

“You say that you love rain,

But you open your umbrella when it rains.

You say that you love the sun,

But you find a shadow spot when the sun shines.

You say that you love the wind,

But you close your windows when wind blows.

This is why I am afraid,

You say that you love me too.”

Trên group facebook Đại Việt cổ phong, tác giả Lê Tiên Long dịch theo phong cách thơ của những tác giả nổi tiếng như sau:

1. Dịch theo phong cách Hồ Xuân Hương

Chém cha mấy đứa thích trời mưa

Mưa xuống che ô, chẳng chịu vừa

Năm lần bảy lượt mê trời nắng

Lại núp bóng vườn lúc giữa trưa

Thích có gió lên, hiu hiu thổi

Nhưng rồi khép cửa, chẳng khe thưa

Thân này ai nói yêu thương nhớ

Chẳng biết thật không, khéo lại lừa!

(Dịch theo phong cách của bài thơ “Lấy Chồng Chung” của nữ sĩ Hồ Xuân Hương)

blank

2. Dịch theo phong cách Bà Huyện Thanh Quan:

Ai ước trời mưa hắt bóng tà

Mưa về xuống chợ, mở ô ra

Bâng khuâng khách trú, mong trời nắng

Nắng sáng trời trong, núp bóng nhà

Nhớ gió chưa về đưa chút chút

Then cài bỏ mặc gió xa xa

Dừng thơ ngẫm lại lời non nước

Biết có thật không, người với ta?

(Dịch theo phong cách của bài thơ “Qua Đèo Ngang” của Bà Huyện Thanh Quan)

blank



3. Dịch theo phong cách Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du

Trăm năm trong cõi người ta

Yêu mưa yêu nắng khéo là dễ quên

Núp tán dâu lúc nắng lên

Che ô mưa xuống mà thê thảm lòng

Lạ gì kẻ thích gió đông

Những là quen thói gió lồng cài then

Thơ tình lần giở trước đèn

Liệu chàng còn nhớ thề nguyền ngày xưa?

(Dịch theo phong cách của Truyện Kiều)

4. Dịch theo phong cách của nhà thơ Xuân Diệu:

Có một dạo, em thèm cơn mưa quá,

Hạt rơi là, em vội lấy ô sang

“Em những mong, có một chút nắng vàng!”

Vầng dương lên, em dịu dàng nấp bóng

Em thủ thỉ: “Ước gì… con gió lộng…”

Cơn mùa về, bên cửa đóng, xoa tay

Anh mỉm cười, nhưng bỗng thấy lo ngay

Vì anh sợ, lời yêu em cũng thế…

(Dịch theo phong cách của bài thơ “Xa Cách” – Xuân Diệu)

5. Dịch theo phong cách của nhà thơ Hàn Mặc Tử (bản dịch của Nguyễn Văn Thực) :

Sao em không còn yêu mưa nữa?

Mà vội xoè ô đợi nắng lên?

Nắng lên gắt quá, em không chịu

Núp bóng râm che, mặt chữ điền

Em thích những ngày mây gió lên

Sao đóng cửa rồi then cài then?

Lời ai ong bướm sao ngon ngọt

Yêu mến thật lòng được mấy phen?

(Dịch theo phong cách của bài thơ “Đây Thôn Vỹ Dạ” – Hàn Mặc Tử)


6. Dịch theo phong cách của nhà thơ Nguyễn Bính:

Nắng mưa là chuyện của trời,

Thế mà nàng cứ hết lời yêu thương.

Thôn Đoài mượn chút mưa vương,

Thôn Đông đội nón trên đường che vai.

Hàng cau gọi chút nắng mai,

Giàn giầu tay níu tay cài nấc thang.

Dẫu rằng cách trở đò giang,

Gió lên bến đợi, đò càng phụ ai.

Thôn Đông nói nhớ thôn Đoài,

Tương tư này lại thức hoài bao đêm.

(Theo phong cách của bài thơ “Tương Tư” – Nguyễn Bính)

blank




7. Dịch theo phong cách của nhà thơ Trương Hán Siêu:

Khách thường nói:

Mưa rơi là hạt ngọc trời,

Nắng thời soi tỏ lòng người yêu đương.

Gió kia dịu mát càng thương,

Mang theo mùi cỏ ngát hương khắp trời.

Khách đi:

Che hạt ngọc trời, che nghiêng bóng mát, trốn ngày nắng to.

Thường khi đóng cửa tránh cho,

Ngày gió thổi đến, ngày lo gió nhiều.

Khách về:

Đừng nói thương yêu,

Khuê phòng dù lạnh lòng không muốn chào.

(Dịch theo phong cách của bài thơ “Bạch Đằng Giang Phú” – Trương Hán Siêu)

blank



8. Dịch theo phong cách của nhà thơ Nguyễn Trãi:

Rồi hóng mưa thuở ngày trường,

Lọng tía đùn đùn tán rợp trương.

Vọng nhật lâu còn tràn thức đỏ,

Hoàng đàn hiên đã tịn ánh dương.

Lao xao gió hát thương trong dạ

Vội vã rèm buông tránh tà phong.

Lẽ có ái nương cầu một tiếng,

Thê thiếp đủ khắp đòi phương.

(Dịch theo phong cách của “Bảo kính cảnh giới bài 43” – Nguyễn Trãi)
 

9. Dịch theo phong cách của Thi Sĩ Hồ Dzếnh

Em tâm sự: yêu mưa và nắng, gió

Nhưng khi mưa lại lủi vội vào hiên

Nắng kia lên, em té chạy vào nhà

Khi có gió, đóng liền khung cửa nhỏ

Tôi cứ sợ, khi nghe lời em nói

“Em yêu anh”, là có phải thật không?

((Dịch theo phong cách bài Ngập Ngừng – Hồ Dzếnh)

10. Ông Long dịch theo phong cách cô giáo Lam:

Đất nước mình lạ quá phải không anh?

Đang nắng thì mưa, che ô thì hết

Nắng chói loá thì kêu rằng rõ mệt

Giá bóng râm có phải thích hơn không.

Đất nước mình kỳ quá phải không anh?

Ai cũng bảo là yêu gió mát

Nhưng mỗi khi gió thổi về bát ngát

Lại với tay đóng cửa sổ lại ngay.

Đất nước mình lo quá phải không anh?

Ai cũng bảo là yêu nhau tha thiết

Nhưng nói thế, tức là em cũng biết

Yêu hay là lời chót lưỡi đầu môi?

…Nguồn: Lê Tiên Long/Đại Việt Cổ Phong


Thầy cười nắc nẻ, mình thỏ thẻ “Em cũng có bài thơ dịch theo phong cách Nguyễn Bính và Bùi Giáng! Thầy liền bảo “Đâu.  Đọc thầy nghe coi”

11. Dịch theo phong cách Nguyễn Bính 

Lạ quá! Làm sao tôi cứ ngờ?

Làm sao tôi cứ hỏi luôn luôn?

Làm sao tôi cứ băn khoăn mãi?

Người đã cùng tôi hẹn rất tròn!

Hay người chỉ có thế mà thôi?

Luôn nói yêu mưa đấy, để rồi

Giăng cả cây dù lên cho chắc

Che mưa từng hạt, khỏi vương ai

Nắng mãi mang theo chữ ái tình

Rám màu, nàng bảo, thế cho xinh.

Có người, hôm ấy, trời vừa rạng

“Em chửa ra đâu, nắng lắm mình”

Có người mong gió rét mùa đông

Thích lắm giông to mới ấm lòng

Còn bảo: “Gió đông thơ mộng quá!

Lần đầu ra gió với đàn ông.”

Vâng! chính là cô chửa yêu ai

Lần đầu ra gió với con giai

Gió về, cô đóng 3 cửa lại

Giờ nói yêu tôi, có thẹn lời?

(Dịch theo phong cách bài Vâng – Nguyễn Bính)

12. Dịch thơ theo phong cách cụ Bùi Giáng 

Nàng bảo yêu mưa mà lại bật ô tránh mưa, ấy là đạo vậy

Thánh nữ phán rằng rất thích mặt trời rồi thấy nắng liền chạy vào bóng râm trốn, ấy là đạo vậy

Cô tiên mê mệt gió mát mà gió hơi to một tí là nàng đóng cửa sổ liền, ấy là đạo vậy

Thấy sờ sợ trong người vẫn nằm rạp để thánh nữ ban tặng lời yêu, ấy là đạo vậy

(Dịch theo phong cách bài Đạo Đức Kinh – Bùi Giáng)

Sớm mai

– em đợi anh một chút.. Nắng đẹp quá…

Chàng giơ điện thoại lên chụp qua hai lớp màn tuyn..

Buổi sáng trên lầu Công Cốc bắt đầu như thế. Với nắng rọi vào màn, với Leo hẵng còn ngái ngủ đòi tu ti mẹ.. Mình và chàng chỉ kịp nhìn nhau “xin chào buổi sáng” trước khi tất bật cùng nhóc con.

Tuyết trắng

Hồi mới 6, 7 tuổi, mình có người cô lúc đó học piano ở Nga, mọi người thường hỏi mình có muốn cô gửi quà gì từ Nga về không?

Hồi đó, mình xem phim thấy cảnh tuyết rơi , nên rất ước ao.

Cho nên khi được hỏi muốn cô gửi gì từ Nga, mình đã nghĩ thật lâu, và chỉ thấy TUYẾT là thứ ý nghĩa nhất, vi diệu nhất mà mình có thể nhận được.

Thật tuyệt vời xiết bao khi được thấy bông tuyết trắng huyền thoại mà bấy lâu nay mình chỉ được thấy trên phim.

– Con muốn cô Thủy gửi cho con tuyết từ Nga ạ

-Nhưng không được, gửi về như thế tuyết sẽ tan chảy ra thành nước con ạ. – Ông Ngoại mình giải thích

– Vậy thì cô có thể bỏ tuyết vào một chiếc lọ và đậy nắp thật chặt, quấn mấy lần nilon để bảo quản và gửi về đây cho con .. – mình áp dụng kinh nghiệm khi thấy người lớn bảo quản, đóng gói nước mắm, xăng dầu..

Ông ngoại chỉ cười và an ủi mình, rằng có lẽ một ngày nào đó sẽ có công nghệ vận chuyển tuyết tươi từ Nga về cho mình.

Mình không yên tâm, nên đặt vấn đề với ba. Ba mình liền giải thích: Tuyết nó chẳng qua giống hệt như trong ngăn đông ở tủ lạnh nhà mình ấy.

Chả là nhà mình có cái tủ lạnh hay bị đóng tuyết dày cộp, trắng xóa, mình thường sẽ lấy thìa cạo cạo lớp tuyết vào cái bát, rồi ngồi liếm và tận hưởng mùi tuyết tủ lạnh 😂

Nhưng với mình, tuyết trong tủ lạnh là một cái gì đó tạm thời, mang tính bù đắp. Chứ tuyết rơi từ trên trời rơi xuống, phủ khắp lối đi, trên cây.. mới là tuyết thật, nó mới là thứ đáng ước ao.

– Nó không khác gì đâu con ạ. Ngoài trời thì nó gọi là tuyết rơi. Trong tủ lạnh thì gọi là bị đóng tuyết. Chứ nó cũng là một, là hơi nước khi ngưng tụ, gặp nhiệt độ lạnh thì đóng băng. Khi ra nắng hay gặp nhiệt độ cao đều sẽ chảy ra thành nước, nước như con uống hàng ngày.

Mình ngúng nguẩy, mình nhớ là mình đã không thể chấp nhận được Tuyết chính là cái lớp đá bào trắng trắng lạnh ngắt mà mình đã cạo ra ở cái tủ lạnh trong góc nhà.

Nói một cách nào đó, lời giải thích của người lớn như một cái kim châm vào quả bóng ước mơ vi diệu của mình 😂

Trong lời giải thích đó có cái gì đó phũ phàng, không chút nâng niu 😂😂😂

Thế rồi gần đây, khi nói về thấy biết trải nghiệm mọi thứ như nó đang là.., ngay đó là xong rồi đâu cần tìm cao xa chi nữa.. Thì câu chuyện này quay trở lại trong ký ức.

Đương nhiên, tuyết trong tủ lạnh ai cũng biết

thấy biết như thật thì ai cũng thấy.

Vậy mà sao vẫn mãi kiếm tìm 😁

Nỗi buồn của một cậu bé

Nhiều năm trước, mình có dịp được làm việc với một nhóm học sinh lớp 7 của một trường song ngữ tại Hà Nội.

Trong dự án này, có một hoạt động để mỗi người thể hiện điều mong muốn, sự bất lực hoặc điều đang làm mình buồn hoặc sợ..
Các em ở độ tuổi 13,`14 chia sẻ các mong muốn và nỗi buồn rất thông thường của tuổi dậy thì. Nhưng đặc biệt có một em trai ngồi trong góc phòng học và lặng lẽ, buồn bã .. không muốn nói bất cứ điều gì.

Không tiện gặng hỏi vì không muốn gây sức ép lên cậu bé, mình đợi khi lớp đã tan rồi mới đến bên em và xin em vài phút để trò chuyện.

– Cô có thể nói chuyện với em một chút được không

-được ạ

-Lúc nãy, cô để ý thấy em rất buồn, dường như có tâm sự gì em không tiện chia sẻ trước cả lớp phải không?

-Dạ

-Nếu có tâm sự hay nỗi sợ hãi, buồn bã nào.. đừng giữ kín trong lòng, em hãy chia sẻ với người phù hợp..

Cậu bé cúi gằm mặt, vẫn buồn bã..

-Cô có thể hỏi em về tâm sự của em không?

Cậu bé gật đầu

-Em có thể nói cho cô biết điều gì khiến em buồn như vậy không?

Cậu bé ngước lên nhìn mình, rồi lắc đầu.

Mình thoáng thất vọng, tuy nhiên kinh nghiệm cho biết, câu hỏi của mình có thể chưa đúng, nên mình đặt câu hỏi khác:

– Em có MUỐN nói cho cô biết điều gì khiến em buồn như vậy không?

Cậu bé nhìn mình và gật đầu.

Mình xúc động vì nhận ra cậu rất muốn chia sẻ, nhưng không thể.

-Cô hiểu rồi, em muốn chia sẻ, nhưng điều gì làm em thấy khó để nói ra nỗi buồn của mình?

-Mọi người cười và chê bai em.. – cậu bé cúi mặt lí nhí

-Cô hứa sẽ không làm như thế. Cô ở đây và muốn nghe tâm sự của em, không phán xét gì hết.

– Vậy chuyện gì làm em buồn đến như thế?

Cậu bé ngập ngừng một lúc lâu… Mình ngồi đó sẵn sàng đón nhận cả sự ngập ngừng ấy. Rồi cậu hít một hơi sâu và ấp úng:

-Em rất buồn và thương khi thấy con gì đó bị đau..

Rồi cậu oà lên khóc nức nở

Mình chưa kịp hiểu… Hỏi lại

– Ý em là con thú cưng của em bị đau, nó bị làm sao à?

Cậu bé lắc đầu, khóc to hơn rồi nói trong tiếng nấc

-Không, là khi nhìn thấy một con kiến, hay một con bọ bị giẫm lên, bị chết, hay bị đau.. thì .. em .. thương… lắm.. Em rất buồn và bất lực..

Nước mắt cậu rơi lã chã, cậu xoắn các ngón tay vào nhau rồi tức tưởi khóc..
Trước mặt mình là một cậu bé 13 tuổi hiền lành, mang một nỗi buồn sâu thẳm..

Nỗi đau của cậu quả là “không giống ai”.. Nhưng cũng chính lúc đó khi mình lắng lại để đồng cảm, mình thấy được tình thương yêu sự sống chảy tràn trong cơ thể.. Một cảm giác rất lạ, khi kết nối và cảm thấy thân thương, quý trọng từ những sinh linh nhỏ bé nhất.. Một cậu bé tinh tế..

-Và khi em buồn, thương những con vật như thế.. thì mọi người chê cười em?

Cậu bé gật đầu..

– Lúc đó em làm gì?

-Em không làm gì được.. Em cố gắng nhưng sao vẫn cứ buồn, em không làm khác đi như mọi người mong muốn được.. 

-Có phải em thấy mình sai khi thương những con vật đó, và em muốn em giống như mọi người?

Cậu bé gật đầu

-Có phải vì mọi người trêu chọc, bài bác, và tấn công em, gọi em là đồ này đồ nọ..?

Cậu bé gật đầu

-Thế còn người lớn, bố mẹ em..?

-Cũng sốt ruột và không thích em như vậy ạ ..

Một nỗi buồn ập đến phủ lên mình… Chùng lòng mất vài giây.. Rồi mình nghẹn ngào nói với em bé:

– Cô thấy em là một cậu bé rất nhạy cảm và tinh tế, những gì người khác chưa cảm nhận được, em đã cảm nhận được rồi. Cô nghĩ đó là một món quà, là điểm mạnh của em, chỉ có điều mọi người chưa hiểu được nên trêu chọc, tấn công em thôi. Tình yêu thương và sự xót xa tới những con vật đó không sai, em không sai, đừng dằn vặt và bắt mình phải khác đi. Còn mọi người do họ chưa hiểu nên có thái độ như vậy với em. Em cứ là em thôi..

Mình ngập ngừng, ấp úng.. và thấy vô cùng xúc động, mãi mới tìm được cách để diễn đạt phù hợp với cậu bé:

– cô nghĩ thế giới này nhân ái và tốt đẹp hơn khi có những người như em.

Cậu bé gật gật đầu, nước mắt vẫn lã chã rơi..


Mình bị ám ảnh bởi cậu bé đó. Một tâm hồn nhạy cảm và đầy lòng trắc ẩn.

Thật là khác người, khi thế giới mà cậu đang sống, sự nhạy cảm, lòng trắc ẩn và sự chân thành có thể bị coi là dở hơi, chậm chạp, yếu đuối, hoặc thậm chí bị coi là giả tạo.., là đối tượng của sự quy chụp, công kích và chê bai.

Lúc chào cậu và đóng cửa lớp, mình thoáng nhìn thấy bóng dáng cậu như một người trưởng thành bước đi trên con đường đời, với hành trình đi “ngược” lại đám đông, tự tin với sự nhạy cảm tinh tế và giàu lòng trắc ẩn, đem tình yêu thương đó mà đối đãi với thế gian..

Mình cảm phục cái cách cậu ấy rơi nước mắt mà không hề oán trách hay quy chụp, cậu chỉ loay hoay sao để vừa được là mình, vừa không ngứa mắt mọi người.

Tình yêu thương và sự nhẹ nhàng ấy có lẽ đã, đang và sẽ là cứu tinh của cả quả địa cầu..

Điều kỳ diệu

Điều kỳ diệu ..

Là khi nhìn thấy cái cây, thì thấy đó là cái cây.

Bình thường! Thế có gì là kỳ diệu?

Bởi trước đây nhìn thấy cái cây này, nghĩ ra đủ thứ, tưởng thành đủ thứ.

Nào cây thần, cây ma, cây linh hồn, cây năng lượng.. Thấy rồi mắc vào đó, dùng cái thấy đó để tiếp tục mộng mơ.


Điều kỳ diệu là mỗi ngày được cảm nhận, mọi thứ như nó là, liên tục đổi thay.

Không phải theo ý kiến của mình, phải là như thế này, nhất thiết phải như vậy, rồi dằn vặt khổ đau vì sao không được..


Niết Bàn, nơi vắng mặt khổ đau. Vắng mặt khổ đau – là không có trăn trở, không có lo âu, không có muộn phiền, không có dằn vặt, không kìm nén, không ức chế, không uất hận, không căng thẳng.


Niết Bàn, không ở đó mãi. Nó là sự bước qua của một ranh giới giữa bám chấp và tự do, giữa lệ thuộc và độc lập. Bước được qua rồi, thì những gì là ông chủ của mình hôm qua, nay trở thành bầy tôi, thành công cụ của mình để sống, thưởng thức, sáng tạo và cống hiến.


Có buồn, có vui, có tâm tư, có suy nghĩ. Có dự định, có cảm hứng, có cảm xúc, có tìm tòi.

Có thấy đẹp, có thấy xấu, có thấy hay, có thấy dở.. Nhưng không có khổ đau phiền muộn, không có nhu cầu làm hại hay kiểm soát thao túng bất cứ một ai để đạt được bất cứ điều gì.


Chấp vào khái niệm, vào câu từ, vào hình ảnh, vào niềm tin.. dù lời hay ý đẹp, dù là Phật, Chúa, thầy, cô, kinh, sách.. đều là cái khiến một người đang tỉnh thành mê. Hái rau, trồng cây, chơi với con.. lại cứ nghĩ tới bất cứ điều gì khác, thì ngay cả nếu suy nghĩ đó là về Phật, Chúa, hay thậm chí là lời nhắc nhở “chơi với con, chơi với con” .. thì đều là vọng tưởng.

Người mê không biết đó là vọng tưởng, người ngộ biết liền và không bị cuốn theo.


Cắn một quả táo liền cảm nhận vị ngọt. – đó là tỉnh

Cắn một quả táo liền nghĩ nó có ngọt hay không, mà không thấy biết vị giác trên đầu lưỡi – đó là mê

Mê với tỉnh chỉ có vậy thôi.


Tâm trí là một cuốn băng ghi âm không chọn lọc bất cứ cái gì nó nghe được, và sẽ đặc biệt phóng đại, phát đi phát lại nhiều lần liên tục những gì nó ghi âm được nếu đi kèm với cảm xúc hay trải nghiệm mãnh liệt. Bản thân cái băng ghi âm cũ rích đó cứ tua đi tua lại ngẫu nhiên, hàng trăm nghìn câu nói, thông điệp.., câu hỏi khác nhau trong đời sống, kinh sách, tuổi ấu thơ, lời doạ dẫm, thị phi, đài báo..

Tất cả vẫn chỉ là một cuộn băng cũ rích hiếm khi ăn nhập gì với đời sống ngay tại đây lúc này bây giờ, đã thế còn rối tung mù bởi sự sùng bái mù quáng của “bầy tôi nô lệ”.

Khi tỉnh nghe câu này nhận ra tức thì không qua suy nghĩ. Khi mê đọc xong những dòng trên thì liền lập tức tâm trí tiếp tục tua đi tua lại những câu hỏi, băn khoăn, trích dẫn, kinh sách.. để cứ mãi đuổi theo và lý luận trong đầu.

Mãi vẫn không thoát khỏi giấc mơ. Bởi cái băng ghi âm có thể phát lại bất cứ cái gì nghe hay nhất, thật nhất, thánh thiện nhất, chí lý nhất, nhắc đi nhắc lại những câu hỏi nghe hóc búa nhất, tinh xảo nhất.. Bầy tôi nô lệ cứ thế là sùng bái gật gù, tin tưởng vô điều kiện.


Hồi mình còn bé, có cửa hàng nọ bán một con vẹt máy, có khả năng nhại lại bất cứ cái gì người khác nói. Thực chất nó là máy ghi âm tự động, tự động ghi 5 giây, rồi phát, rồi lại ghi đè 5 giây, rồi lại phát..
Thời đó là những năm 90, đất nước nghèo. Bà con lao động quây quần bên con vẹt đó, có một cô lao công rụt rè hỏi chủ cửa hàng “Tôi mà nói tiếng Lào thì con vẹt này có nhắc lại được không????”

Được chứ! Tiếng gì con vẹt này cũng nhắc lại được hết! – người bán hàng phấn khích

Cô lao công rón rén thử nói tiếng Lào. Con vẹt máy lập tức nhắc lại giống y xì đúc từ ngữ điệu tới phát âm. Mọi người hoan hô, còn cô lao công nhìn con vẹt ngưỡng mộ.

Con người cũng ngưỡng mộ tâm trí của chính họ và người khác y như vậy, có điều cái máy ghi âm tâm trí lại không được chính xác và vô tư như con vẹt máy kia.

Điều kỳ diệu là khi ta thấy ra bản chất của con vẹt máy và thôi không còn sùng bái, lệ thuộc, chạy theo nó nữa.

Đấy chẳng phải là kỳ diệu hay sao, sự giải phóng nô lệ khỏi một con vẹt máy.

Thay vì sùng bái vô điệu kiện với nó, người ta dùng con vẹt máy tâm trí vào việc vui chơi giải trí, tập trung, so sánh theo nhu cầu của tình huống thực tế.

Con vẹt máy ghi âm nhại đi nhại lại những thông tin hổ lốn, trước đây là ông chủ, việc của nó là nhắc đi nhắc lại những lời ghi âm ngẫu nhiên còn việc của “nô lệ” là vắt chân lên cổ chạy theo nó một cách vô điều kiện, khi đang đi dạo, khi đang hôn người yêu, khi đang đọc một thông tin gì đó..

Thì bây giờ, “nô lệ” trở thành ông chủ, luôn biết, KHÔNG BAO GIỜ QUÊN HAY NHẦM LẪN NỮA, rằng con vẹt máy tâm trí chỉ là một công cụ, ông chủ biết dùng nó để kiểm tra dữ liệu, nhắc lại ký ức nào đó, hay so sánh phân biệt khi cần, chứ không phải chạy theo nghe bất cứ cái gì nó bảo nữa.

Việc cắn một miếng táo và thấy nó ngọt bây giờ dễ như trở bàn tay.

Trước đây thì không giản đơn được như thế. Cắn có một miếng táo thôi mà mắc mớ vào đống mạng nhện dữ liệu và ký ức, cùng bao phân tích, bùi ngùi, lo sợ.. suy diễn, mộng mơ.. rồi tháo rồi gỡ…

Chỉ một miếng táo thôi đấy. Cuộc đời còn con khóc, dịch Covid, thất nghiệp, thất tình, điểm kém, mẹ chồng, nàng dâu, vợ, chồng.. và đủ thứ tình huống khác cùng sự hỗn loạn giật dây của tâm trí.. Cứ thế mà co giò chạy vòng vo theo con vẹt nói A rồi con vẹt lại bảo “Không, B!!!!”.. Vẹt nói càng nhiều, càng lắm câu hỏi, thì vẹt càng … thông minh?


3000 năm cách mạng của nhân loại thực ra chỉ giản dị vậy thôi: rút được chân ra khỏi mạng nhện của tâm trí. Hoàn toàn tự chủ được trước đống mạng nhện đó và không còn sùng bái nó nữa mà tuỳ nghi SỬ DỤNG.

Kỳ diệu thế còn gì 🙏


Bản chất của các tầng mơ – hay, bản chất của các “lớp vọng tưởng” đang diễn ra trong tâm trí một người.

Xét theo trend new-age hiện giờ:

Vẹt máy phiên bản cùi bắp – đời toàn khổ đau, ta là nạn nhân lớn nhất, ta sinh ra để bị dập vùi

Vẹt máy phiên bản homemade- ta cần nỗ lực phấn đấu sinh tồn, ai nhanh người đó thắng, sểnh ra là sẽ bị hại

Vẹt máy phiên bản làng nghề – ta cần chăm làm từ thiện, tạo phước đức, giải nghiệp, thường khấn vái, có thờ có thiêng..

ẹt máy phiên bản tái chế – ta cần đấu tranh, chứng minh mình khác biệt, thể hiện quan điểm riêng, vạch ra được các lỗ hổng, sai lầm trong mọi thứ để chứng tỏ bản thân

Vẹt máy phiên bản hàng mỹ nghệ xuất khẩu – ta cần tư duy tích cực, thu hút hấp dẫn những điều tích cực

Vẹt máy phiên bản chạy dây cót – ta là linh hồn, ta là thiên sứ, là thần tiên tái thế, là người được chọn, là đấng cứu tinh, là người dẫn dắt..

Vẹt máy phiên bản điện tử – ta là người tu tập, là người ăn chay, là người nói lời hay ý đẹp, từ bi hỉ xả..

Vẹt máy phiên bản kết nối bluetooth – ta là một và là tất cả, là cái thấy biết mọi thứ đang là, cuộc đời này là trò chơi mà thôi, ta chỉ là đang diễn..

Vẹt máy phiên bản wifi – ta với mọi người là bình đẳng, ta không còn phân biệt, ta không là gì cả..

Người tỉnh biết thì tắt ngúm mấy chú vẹt kia và cất chúng đi, rồi đang làm việc gì thì cứ làm thôi.

Vầng trăng phương Nam

Sau một năm tìm kiếm các bài nhạc thiền để sử dụng cho lớp học và thấy không hề ưng ý, đành tự sáng tác vậy.


Tác phẩm Vầng trăng phương Nam được “viết” tối qua, lấy cảm hứng từ bài Nam Ai mà thầy Duyệt Thị Trang truyền dạy.

Ảnh: trên đường hành tẩu với sư phụ – thác Bản Dốc

Cười (3)

Trước đây ở dưới giếng

Nhìn lên thấy bầu trời

Đinh ninh: trời trong giếng

Giếng bao quanh bầu trời

Rồi một ngày ngấp nghé

Gần miệng giếng, nhìn lên

Giật mình, ôi trời bể

Ấy thực là mông mênh

Nay biết rời khỏi giếng

Mới ngỡ ngàng nhận ra

Bầu trời bao la quá

Giếng kia bé xíu hà

Trước – bầu trời trong giếng

Nay – giếng trong bầu trời

Nhân sinh quan đảo ngược

Không thể nói thành lời

Tưởng đây là đích đến

Ra khỏi giếng là xong

Không ngờ tâm trống rỗng

Giờ mới tập dụng công

Vẫn bờ rêu, đám cỏ

Vẫn thành giếng, nước ngầm

Nhưng Tâm Không sáng tỏ

Nhìn mọi vật không lầm

Xưa người ngủ giấc sâu

Mơ màng trong giấc mộng

Học nhiều thứ đâu đâu

Với cái tâm rất động

Nay người tỉnh giấc mộng

Biết đâu là thức, mê

Nhìn cuộc đời sống động

Toàn diện, ngoài Tỉnh – Mê

Kiến thức và trải nghiệm

Một lần nữa tái sinh

Dãi bày theo thực nghiệm

Phân tích cũng mới tinh

Mọi lập luận, phân biệt

Không còn gây chướng tri

Trái lại, thật sắc lẹm

Tư duy càng tinh vi

Trước tái sinh, cười mãi

Tưởng cười vậy xong rồi

Nay haha cười tiếp

Thấy mình đang tập ngồi

Người tốt, người xấu

– Mẹ ơi, mẹ làm Venom đi! Còn con là Siêu nhân! – (Venom là một nhân vật phản diện, lưỡi dài ngoằng rất đáng sợ và luôn đi gây tội ác)

-Mẹ làm Venom mãi rồi, hay hôm nay đổi vai, con làm Venom, còn mẹ làm siêu nhân?

-KHOOOONGGG.. Con không làm Venom đâu. Con là người tốt màaa!!!

Ba thấy thế liền bảo mẹ “Leo không bao giờ chịu làm “người xấu” đâu. Lần trước anh cũng muốn đổi vai, mà con còn oà lên khóc!”

Xem nhiều phim ảnh nên Leo sớm hình thành được khái niệm “xấu” – “tốt”: Kẻ xấu thì mặc đồ đen xì này, ai nhìn cũng phải hoảng hốt “ôi sợ quá” này, kẻ xấu sẽ gầm gừ và đuổi bắt, giam giữ người dân..

Thế còn siêu nhân/ người tốt thì sao? Sẽ rất cao to khoẻ mạnh này, có sức mạnh đặc biệt này, có thể bị chết nhưng sau đó sẽ sống lại ngay này, và luôn là người xuất hiện, ra tay cứu giúp và diệt trừ “kẻ xấu” khi được ai đó hét lên “Cứu tôi với..”

Một lần khác, Leo rất bất bình vì mẹ không hiểu ý con. Bất bình chưa đủ, con lấy chân đá vào đống đồ chơi đổ đánh rầm, rồi con ném bất cứ cái gì con nhìn thấy, và còn giơ tay tét mẹ một cái vào lưng..

-Leo, như vậy là không tốt đâu con.

-Không!!!! – Sẵn cơn bức bối, Leo oà lên khóc nức nở.

-Con rất buồn!!!!! – Leo mếu máo

Mẹ quay lại và nhìn vào mắt Leo, tay mẹ xoa xoa lưng em để em bình tĩnh lại

-Có phải con buồn vì mẹ không làm theo ý con không?

Leo gật gật đầu, vẫn mếu máo..

-Mẹ hiểu rồi. Mẹ không làm đúng ý con thì thật là buồn. Leo! Con buồn cũng được. Nhưng phá hỏng đồ đạc, rồi quát mẹ, đánh mẹ, là sai.

Leo gào lên không chịu. Con rất bất bình. Con không thể chấp nhận được là mình sai, rằng điều mình làm là không tốt.

Việc này đã lặp lại khá nhiều lần. Mẹ chợt thấy cần phải làm gì đó để con thực sự nhận ra.

Mẹ bảo Leo ra máy tính cùng với mẹ, có cái này mẹ muốn con xem.

Mẹ cân nhắc một chút, rồi quyết định tìm clip “bảo mẫu đánh trẻ” trên youtube.

Leo há hốc mồm nhìn cô giáo trong video giật lắc bạn bé xíu như con, rồi có những hành động đánh, tát bạn. Con ngưng bặt cơn khóc và dồn toàn bộ sự chú ý vào clip.

-Con có thấy cô làm giống như con không? Đánh này, tát này, ném đồ này..!

Leo dán mắt vào màn hình, gật gật đầu.

– Cô giáo làm như thế là đúng hay sai?

Leo nhìn mẹ cười cười thăm dò: Thế là đúng ah, hay là sai hả mẹ?

-uhm… Cô làm thế là xấu, hay tốt?

– Thế là xấu..

– Con có muốn cô làm thế với con không?

-Không – Leo lắc đầu nguầy nguậy

-Mẹ cũng thế. Mẹ không thích ai làm thế với mẹ. Leo làm thế với mẹ, mẹ cũng không thích.

Leo đề nghị được xem tiếp video. Mẹ lại bật tiếp cho con xem.

-Tại sao hả mẹ?

-Tại sao cô làm thế với bạn á?

Leo gật gật đầu, mắt vẫn dán vào màn hình.

-Tại vì cô cũng giống con đó. Cô rất muốn bạn ăn ngoan. Cô muốn bạn làm theo cô, há mồm to này, không khóc này, hợp tác với cô này! Cô rất muốn tốt cho bạn! Đây là công việc của cô mà. Nên cô muốn bạn làm theo ý mình. Và nếu bạn không làm theo thì cô sẽ rất buồn, giống như con lúc nãy đó. Và cô không chịu được sự buồn bực đó, nên cô đánh bạn, cũng giống như con buồn quá đã phá đồ chơi và đánh mẹ, phải không?

Leo im lặng và gật đầu. Mẹ thấy dường như có một sự “chiêm nghiệm” nào đó trong sự im lặng của con.

– Leo, cô đánh bạn bởi vì bố mẹ cô đã không dạy, nên cô đã không biết phải làm thế nào khi rất muốn người khác theo ý mình mà không được.

Leo im lặng, chăm chú lắng nghe

-Cô đã không biết phải làm thế nào khi buồn bực. Nên cô đánh bạn.

Leo vẫn tập trung nghe mẹ nói

– bạn Venom cũng thế. Venom rất đáng thương, không được bố mẹ dạy, nên Venom không biết. Venom muốn rất nhiều thứ mà không được. Nên Venom buồn lắm, buồn giống như con lúc nãy vậy. Cho nên Venom đã đi đuổi đánh mọi người. Và từ đó mọi người sợ Venom quá, Venom bị gọi là người xấu.

Leo vẫn ngồi đó lắng nghe

-Tất cả người xấu đều là vì họ không biết. Họ muốn rất nhiều thứ mà không được nên họ rất buồn, và họ đi đánh, phá. Nhưng Leo thì khác, vì Leo được mẹ dạy, con bây giờ đã biết rồi. Lần sau khi con buồn, con nói với mẹ “mẹ ơi con buồn lắm”, hoặc con ngồi một chỗ và buồn thôi nhé! Mình không đánh đập đồ chơi, không đánh đập người khác, không phá hoại cái gì. Được không? – Mẹ vừa nói vừa lên giọng trầm bổng để thu hút sự chú ý của con, cùng ngôn ngữ cơ thể phóng đại để con theo dõi.

Leo vẫn ngồi đó và ngẫm ngợi.

– Người tốt là người dùng sức mạnh của mình để bảo vệ và chăm sóc người khác, chứ không phải dùng sức mạnh để hãm hại và đánh phá người khác con nhé!

Leo có hiểu lời mẹ nói không?

Leo gật gật, rồi bỗng chốc giơ cú đấm ra trước mặt và hô to

-Leo là người tốt, Leo đi bắt người xấu và đánh người xấu!

Mẹ cười, bảo Leo

– Không, nếu đánh người xấu, ví dụ như Venom, thì Venom vẫn không biết phải làm sao cho đúng. Mẹ không đánh con, mà mẹ nói chuyện cùng con, vì thế mà con biết, phải không nào?

Leo gật gật, lại ngồi suy ngẫm.

Từ ngày đó, Leo vẫn chơi trò siêu nhân, người xấu, kẻ ác.. Nhưng con tự giảm dần và không đập phá đồ chơi hay đánh trộm ba mẹ nữa.

Mẹ vẫn phân vân về việc cho con xem clip bảo mẫu đánh trẻ. Nhưng mẹ nghĩ, khi xem clip một bạn bé như con được “dạy dỗ bằng nắm đấm”, con đã thực sự đồng cảm được việc một người bị đánh vì không làm đúng ý người khác là như thế nào.

Con cũng đã hiểu thêm từ đâu mà một người lại được gọi là “người xấu”, tại sao người đó lại đánh hoặc làm hại người khác như thế.

Mẹ nghĩ clip đó sau cùng dù hơi “giật gân” với một đứa bé hơn 3 tuổi, nhưng sớm để con thấy và nhận ra được những điều ít người nhận thấy.

Mẹ tìm đi

– Mẹ ơii… Mẹ tìm kạo đi.. Mẹ tìm đi…
– ah.. Con giấu kẹo đúng không?
– đúng rồi
– và mẹ phải tìm được kẹo đúng không nào?
– Không ạ.. Mẹ phải không tìm được kạo..
– ahhhh… mẹ hiểu rồi

Và trò chơi con giấu, mẹ tìm mà không được.. diễn ra trong sự khoái chí khanh khách của con..
Khác hẳn mọi lần 🤣

Chơi với con

– Alo, máy bay à, tôi muốn đi Bể Bơi!

– Vâng, đây là chuyến bay đi Bể Bơi, giá 1 triệu đồng. Mời bác đến nhé!

Leo hào hứng leo lên chân mẹ ngồi.

Mẹ: Xin bác cho tôi xem giấy tờ!

Leo giả vờ móc túi đưa giấy tờ cho mẹ. 

-Uhm.. Bác năm nay mấy tuổi?

– Ba tuổi rưỡi!

– Thế bác đã đi học chưa?

– Ờ.. Chờ tôi một tí – Leo leo xuống và chạy ra mép giường – Tôi đi học đây này! – Nhoáng cái Leo chạy lại, leo lên chân mẹ và nói: Có, tôi đi học rồi!!! 😂

-Nhà bác có mấy người?

– Ba người!

– Bác có mắc covid không?

-Không!

-Làm sao tôi biết?

Leo liền dí mũi vào cho mẹ “ngoáy” giả vờ. (Con đã được nhìn khi ba mẹ đi test nhanh trước đó.)

-Bác tiêm vacxin chưa?

-Tôi tiêm rồi! 

-Tiêm mấy mũi?

Leo: Hai múi!!!! 

-Đâu???

-Đây! – Một, Hai! – Leo hào hứng lấy tay chỉ vào từng lỗ MŨI. 

Nhập thất

Người xưa muốn cắt đứt

Mọi suy nghĩ, tìm cầu

Chuyên nghiệp thì nhập thất

Dứt mọi điều trong đầu

Không gặp ai buôn chuyện

Khỏi phải nghe lao xao

Không phải dùng trí óc

Dù ngoài kia thế nào

Trong cái tĩnh lặng ấy

May ra thì tĩnh tâm

Tâm tĩnh mà trong sáng

Là thực hành không lầm

Không lầm may ra sẽ

Trực nhận được tánh không

Biết bản lai diện mục

Thì mọi điều tỏ, thông

Ấy là mong như thế

Chứ chắc gì thành công

Hành sai, càng thêm tệ

Bao năm vẫn như không

Ngày nay muốn “nhập thất”

Thực ra đừng nhập gì

Trái lại, đăng xuất hết

Mạng xã hội rầm rì

Log out rồi sẽ thấy

Mọi thứ tĩnh lặng luôn

Ngay cả người bên cạnh

Mải điện thoại, không buôn!

Đăng Xuất – là Nhập Thất

Kèm tỉnh biết dịu dàng

Mọi hiện tượng tâm trí

Vui vẻ biết rõ ràng

Tâm không – làm muôn việc

Muôn việc, mà nhẹ nhàng

Trong sáng mà lặng lẽ

Sinh tử, là Niết Bàn