Hỏi:

E chào chị. E muốn chia sẻ với chị về sự tu tập của e trong mấy ngày qua, và e cần chị giải đáp giúp e những thắc mắc của e ạ. <br>Mấy hôm vừa rồi, e có quay trở lại tập trung giải quyết công việc. Nên e k có tiếp tục xem video bài giảng của c. Sau đó khi e giải quyết công việc, thì thỉnh thoảng để ý xem trong đầu e có đang suy nghĩ hay có tiếng nói gì không? Thì e thấy trong đầu e im bặt, k giống như những lần khác thì e thấy rất rõ những suy nghĩ chạy qua. Khi e nói chuyện trao đổi công việc, nhận xét về người này người kia trong công việc, thì e thấy mồm e cứ nói, cứ liên tục nhận xét, đưa ra quan điểm, nhưng lạ thay là e lại k thấy đc bất cứ suy nghĩ nào trong đầu e cả, tự nhiên e thấy thất vọng, hoang mang, vì e k biết là e có đang bị cuốn đến mức k nhận ra suy nghĩ trong đầu e, mà e cứ nói ra bằng miệng mà k cần suy nghĩ chăng. Ngày trước thì trước khi e nói điều gì, e cũng thấy qua được suy nghĩ ấy trong đầu e trước, và e lựa chọn việc e có nói ra hay k, ít nhất là e có thể nhận định được là những suy nghĩ ấy có thể bắt nguồn từ những nỗi sợ gì hay tổn thương gì trong e, hay cái tôi của e nó đang gào lên vì điều gì, bây giờ thì lại khác khi e bị dính vào công việc, e cứ nói mà e k thấy được suy nghĩ nào trong đầu, nó làm e băn khoăn, không biết khi e nói liên tục như thế liệu có phải là e nhìn nhận mọi thứ trong công việc đã đúng nên mới k có suy nghĩ nào như thế k. E cảm thấy e đang đi tìm tiếng nói ấy, để e có thể dựa vào nó để e suy xét mọi việc e làm có chánh kiến hay k? Khi e tìm mãi, tìm mãi, mấy hôm, e cứ quẩn quanh giải quyết công việc, nhưng e vẫn k thấy được suy nghĩ nào thì thầm trong đầu e cả. Nó làm e sốt ruột, khó chịu, bức bối. :(( E không biết phải làm sao nữa.
—

Đáp:

Thực ra, việc trong đầu em không xuất hiện tiếng nói trước khi cất lời không đồng nghĩa với việc em bị cuốn hay “mất kiểm soát”. Việc em đang bối rối khi không tìm lại được “giọng nói thầm” kia chỉ ra rằng em đang cố bám vào một chuẩn mực cũ để đo lường “đúng – sai”, “có – không” trong suy nghĩ của mình.

Tiếng nói nội tâm trước khi phát ra lời cũng chỉ là hiện tượng, không tự nó bảo chứng điều gì là đúng hay gần với sự thật. Có khi trước đây em nhìn thấy ý nghĩ rất rõ trong đầu rồi mới nói; có khi bây giờ nó “biến mất” hay trôi qua cực nhanh đến mức em không kịp thấy. Đây mới là điều quan trọng: Chuyện suy nghĩ có hiện hay không hiện không quyết định giá trị của những gì em nói. Điều đáng để ý hơn là lúc nói, em có bị thúc đẩy bởi sợ hãi, thành kiến, hay một sự tổn thương nào đó hay không. Nếu lời nói của em bị nhuốm những động cơ đó, thì cho dù trong đầu có “tiếng nói thầm” hay không, nó cũng không còn trong sáng.

Thực ra, chính sự sốt ruột vì “không nghe thấy suy nghĩ” lại khiến em bất an. Sự bất an này phát sinh từ nhu cầu muốn kiểm soát hoặc muốn nắm bắt một thứ “thước đo” nào đó. Đây mới chính là chỗ khiến em xa rời cái cốt lõi. Nghĩa là em vô tình đồng nhất giá trị bản thân vào việc “phải nghe thấy ý nghĩ” mới yên tâm rằng mình đang sáng suốt. Khi còn đeo bám tiêu chuẩn ấy, em sẽ luôn loay hoay, vì bất cứ khi nào tiếng nói kia biến mất, em lại lo sợ, hoang mang.

Nói một cách khác, việc em phát ngôn liên tục khi trao đổi công việc không sai về mặt bản chất. Sai ở chỗ em kết luận rằng “mình cần có suy nghĩ rõ ràng trước khi nói” thì mới an tâm, rồi đem nỗi thất vọng, hoang mang vào. Bất kể em có “thấy” suy nghĩ hay không, hãy tự hỏi: “Mình có đang vô thức phán xét người hay việc này vì sợ hãi hoặc vì một tổn thương cũ không?”.

Nếu không có những thứ đó, lời nói của em cũng tự nhiên đúng đắn. Ngược lại, nếu bị dẫn dắt bởi nỗi lo hay định kiến nào đó, thì dù em nghe rõ mồn một tiếng nói trong đầu, nó vẫn là lệch lạc.

Tóm lại, chuyện “im bặt” trong tâm tưởng hay “thấy rõ” suy nghĩ là bình thường, không có nghĩa em xa hay gần chân lý hơn. Cái khiến em xa rời chân lý là khi em cố đi tìm cái tiếng nói kia để “định giá” việc mình đang làm, hoặc khi em nói mà bị thúc đẩy bởi lo âu, kiêu ngạo, hay tổn thương chất chứa bên trong.

Hãy nhận ra điều đó và ngừng tự buộc mình vào nhu cầu “phải nghe thấy suy nghĩ. Em không cần “làm gì” để khắc phục, chỉ cần thấy chính cái tâm đang cố níu kéo hoặc sợ hãi đó – đó mới là chỗ then chốt để hiểu rõ mình. Em cứ tiếp tục quan sát và tự hỏi, nhưng đừng lấy sự “có – không” của tiếng nói nội tâm làm thước đo nữa. Rồi em sẽ tự biết điều gì đang thực sự diễn ra.