Hỏi: Chị ơi, khi nói về thế nào là sống trong hiện tại, thì e thấy mình từng ko suy nghĩ về quá khứ, tương lai nhưng lại bị đắm chìm trong cảnh hiện tại, Ví dụ, khi ngồi trước một khung cảnh thiên nhiên nào đó, tuy đầu óc mình lúc đó rất rỗng rang, ko suy tưởng gì nhưng mình chỉ hướng tâm ra và quan sát cảnh bên ngoài, mà ko để tâm ý đến những gì đang diễn ra bên trong mình, trên thân mình.
Em còn tưởng đó là cách cho mình nghỉ ngơi vô sự. Và em đã cho mình nghỉ ngơi vô sự triền miên, liên tục ạ, hình như sự lạm dụng đó khiến em bị rơi vào trạng thái trầm không trệ tịch.. Em xin chị chỉ ra cái sai giúp em ạ. Em cám ơn chị 

Đáp: 
Nghỉ ngơi vô sự không phải là cắt đứt suy nghĩ và giam mình vào sự rỗng rang của ngoại cảnh, mà là hoàn toàn hiện diện với bất kỳ thứ gì đang xảy ra, trong lẫn ngoài, không chối bỏ bất cứ khía cạnh nào của kinh nghiệm. Thấy biết thuần khiết là thấy mà không chọn lọc, không thiên vị – đó mới là sự nghỉ ngơi đích thực.
 
 Cái “rỗng rang” mà em cảm thấy chỉ là vỏ bọc bên ngoài, một khoảng trống tạm thời mà tâm em cố bám víu để không phải đối diện với những cảm giác vi tế trong mình. Nếu thực sự thoải mái và tự tại, tại sao em lại cần bám vào ngoại cảnh để “nghỉ ngơi”? Tại sao khi đối diện với thiên nhiên yên tĩnh, tâm em lại chỉ “chạy ra ngoài” mà không đủ dũng cảm nhìn vào những cảm xúc bên trong? Chị đặt câu hỏi này không phải để bắt lỗi, mà để em nhận ra rằng việc bỏ mặc thân và tâm mình như thế có thể là dấu hiệu của một kiểu ức chế ngầm.
 
 Việc ngắm cảnh hay tìm kiếm ngoại cảnh dễ chịu lúc này trở thành nơi trú ẩn cho tâm, để nó không phải đối diện với những gì đang chuyển động bên trong. Bản ngã rất khôn ngoan, nó luôn tìm cách đánh lừa bằng những trải nghiệm dễ chịu để tạm thời gạt bỏ những biến động không mong muốn. Nhưng mỗi lần như thế, em chỉ đang dời sự chú ý đi khỏi nỗi khó chịu, chứ không thực sự giải quyết hay đối diện với chúng.

Em nói rằng mình nghỉ ngơi vô sự triền miên và cuối cùng rơi vào trạng thái trầm không trệ tịch. Đây là phản ứng tự nhiên của việc ức chế cảm xúc kéo dài, em ạ. Khi em không đối diện với những gì đang diễn ra bên trong, tâm em sẽ dần mất đi sự nhạy bén, và từ đó rơi vào một trạng thái giống như “tê liệt” – không còn cảm nhận được gì rõ ràng.

Vô sự không phải là né tránh, mà là chấp nhận tất cả – từ cảm giác khó chịu, đau buồn, cho đến niềm vui và sự bình yên. Vô sự là thấy biết mọi thứ đang diễn ra, cả bên trong lẫn bên ngoài, mà không lựa chọn hay loại trừ. Em nghỉ ngơi nhưng chỉ nghỉ ngơi với ngoại cảnh, còn bên trong em thì em bỏ quên hoặc cố tình phớt lờ. Đó không phải là vô sự, mà là sự ngắt kết nối với chính mình.

 Em nói em “hướng tâm ra ngoài” và để mình đắm chìm vào đó. Nhưng thực ra, hướng tâm ra ngoài chỉ là cách để trốn tránh những gì đang diễn ra bên trong. Em đã tạo ra một vùng an toàn tưởng tượng bằng khung cảnh yên tĩnh, nhưng mỗi khi rời khỏi khung cảnh đó, cảm xúc bị dồn nén bên trong lại ùa về.

Khi tâm không còn đối diện với cảm xúc thật, nó sẽ dần bị cùn mòn và thiếu nhạy bén, như một cái gương bụi phủ đầy không còn phản chiếu rõ ràng. Trạng thái “trầm không trệ tịch” của em không phải là tự do, mà là một kiểu “tắt máy” của tâm – cách để né tránh cảm giác thật, như thể tâm đang đóng cửa vì không chịu nổi sự hỗn loạn bên trong.

Như vậy giống như đeo tai nghe để nghe nhạc du dương giữa cơn bão – ngoại cảnh là tai nghe, và sự hỗn loạn bên trong là cơn bão. Mỗi lần em bỏ quên những gì bên trong mình và chỉ đắm vào cảnh ngoài, em đã để tâm lảng tránh sự sống thật. Điều này không phải là nghỉ ngơi, mà là ngắt kết nối với sự sống động của chính thân tâm em.

Giải pháp không phải là bỏ ngắm cảnh hay ép mình vào trạng thái nào khác. Giải pháp là thấy ra rằng: Không cần bám víu vào bất kỳ cảnh vật hay trạng thái nào để được an ổn. Em thử quay vào nhìn lại những cảm giác trong thân, những suy nghĩ thoáng qua và mọi sự chuyển động nhỏ nhặt nhất. Cả bên ngoài lẫn bên trong đều là một phần của hiện tại. Em không cần phải lựa chọn giữa ngắm cảnh hay cảm nhận thân tâm. Có gì thì thấy nấy, không cố bám chặt vào đâu cả, thế mới là thực sự sống trong hiện tại.