Hôm nay, mình có 2 câu hỏi cho mình và cho người bạn của mình nhờ Như Là giúp đỡ. Về phần mình, mình thấy được mình chỉ mới trong giai đoạn đầu còn sơ khởi, quan sát chưa liên tục, tâm trí còn xen vào nhưng mình vẫn tiếp tục quan sát, mình thấy tâm trí hay nghĩ về quá khứ, còn so đo, phiền não, còn tham sân si, rồi mình tư duy với tâm yêu thương quan sát các tâm đó lần lượt diệt đi. Vậy bạn cho mình hỏi mình cứ tiếp tục quan sát tự nhiên như vậy thôi phải không, hiện tại mình thấy cũng rất bình an trừ những lúc tham sân nổi lên? Về phần bạn mình, theo như bạn ấy chia sẻ và mình cảm nhận thì khả năng quan sát và mức độ an tĩnh khá cao, bạn ấy có những trải nghiệm về ánh sáng, quan sát được thân đang đi đứng hay ngủ và quan sát bén nhạy những ý nghĩ rơi vào thinh không, nói chung rất an lạc. Nhưng đồng thời bạn ấy dính chặt vào an lạc, không muốn cảnh ồn ào, và còn bám chắc vào tài sản, con cái. Vậy bạn Như Là có lời khuyên nào cho bạn mình không. Xin cảm ơn Như Là rất nhiều!!!!

Trả lời

Chào bạn

Việc quan sát chưa liên tục, tâm trí còn xen vào, hay nghĩ về quá khứ, so đo phiền não, tham sân si – tất cả những điều này đều bình thường. Vì sao? Vì tâm trí vốn vận hành theo quán tính như vậy. Nó ghi nhớ, phân tích, gán nhãn, so sánh… chỉ đơn giản vì đó là cách nó hoạt động. Nhưng có một điều đáng để xem lại: Khi quan sát rồi tư duy với tâm yêu thương để “diệt đi” tham sân si, có phải đang cố gắng sửa đổi trạng thái không?

Nếu có một sự mong muốn loại bỏ những điều này, thì tức là vẫn còn một cái “tôi” đang không chấp nhận thực tại. Một phần trong tâm trí muốn đạt đến trạng thái tốt hơn, trong khi chính sự mong cầu đó lại là một loại dính mắc. Thấy biết, không phải là sửa đổi, cũng không phải là cố gắng để diệt trừ phiền não, mà đơn giản chỉ là thấy rõ tất cả những gì đang diễn ra, mà không thêm vào đó bất kỳ ý niệm nào về “nên” hay “không nên”.

Cũng cần xem xét lại ý niệm về “bình an”. Khi nói rằng “hiện tại thấy rất bình an, trừ những lúc tham sân nổi lên”, có nghĩa là có thể vẫn đang coi bình an như một trạng thái cần duy trì. Nhưng bất cứ điều gì có thể bị phá vỡ thì đều không phải là thực sự bền vững. Nếu bình an là thứ có thể “mất đi” khi tham sân nổi lên, thì đó chưa phải là bình an thực sự, mà chỉ là một trạng thái tâm lý tạm thời.

Vậy nên, thay vì cố giữ lấy bình an, chỉ cần thấy rõ mọi thứ mà không mong cầu. Khi tham sân nổi lên, nó cũng chỉ là một hiện tượng trong tâm. Không cần chống lại, không cần giữ lấy cái gì. Chỉ thấy thôi. Nếu thấy mà không bị cuốn theo, không cố chỉnh sửa, thì đó mới là sự rõ ràng thực sự.

Về phần người bạn: Người bạn này có khả năng quan sát bén nhạy, thấy ánh sáng, thấy ý nghĩ rơi vào thinh không, cảm giác an lạc… nhưng chính tại đây lại có một cái bẫy. Vì sao? Vì tâm trí không chỉ dính vào khổ đau, mà còn dính vào cả trạng thái tốt đẹp nữa. Khi bám vào an lạc, khi không muốn đối diện với cảnh ồn ào, thì đó là một dấu hiệu của sự trốn tránh vi tế.

Nếu một ngày những trạng thái an lạc này không còn nữa, thì bạn ấy sẽ thế nào? Nếu bị đặt vào một hoàn cảnh ồn ào, bất an, liệu sự thấy biết có còn được rõ ràng không? Nếu câu trả lời là “không”, thì điều đó cho thấy sự thấy biết vẫn còn bị lệ thuộc vào hoàn cảnh.

Về chuyện tài sản, con cái – nếu vẫn còn bám chấp vào chúng, thì vẫn còn ý niệm “cái này là của tôi”. Chừng nào còn “của tôi”, chừng đó vẫn còn nguy cơ khổ đau. Nhưng buông bỏ tài sản hay con cái không phải là giải pháp, mà quan trọng là thấy rõ rằng chúng không phải là “mình”, cũng không phải là “của mình” theo nghĩa cố hữu.

Lời khuyên duy nhất là: Đừng để trạng thái an lạc đánh lừa. Cái thấy biết thực sự không dao động, dù hoàn cảnh có thay đổi thế nào đi nữa. Nếu cần sự yên tĩnh mới có thể thấy rõ mình, thì tức là vẫn đang dính mắc.

Phan Ý Ly